Deventer Burgerscap

Goltsmede werk (2)

2012-01-01T10:56:00.000-08:00

In mijn vorige post heb ik getracht een schets te geven van het nog aanwezige goudsmeedwerk dat in Deventer, of cultureel gezien zoveel mogelijk in de buurt van die stad, geproduceerd is. Het gaat hier vooral om topstukken. Minder goed bewaard/terug gevonden of minder goed toe te schrijven aan de Sticht/IJssel/Hanze-regio, zijn de meer alledaagse juwelen en kostbaarheden. Dat Deventer burgers deze in hun bezit hadden in de 14e eeuw, valt op te maken uit diverse bronnen van die tijd.
Ten eerste is er de stichtingsbrief van het huis dat Geert Grote in 1379 toewees aan een aantal arme vrome vrouwen om in te wonen. Het stelt dat wanneer zij sterven, al hun eigendommen, waaronder hun clenoden (juwelen of kostbaarheden), komen te vervallen aan het huis:

Vort meer so wie in den Huyse stervet, die sal daer ynne laten alsodane cledere, bedde, clenode, reetschap, botre, saet, als sy bynnen oen huys of buten of bynnen der stat of buten hadde, waer ment vint.

Ten tweede zijn er de stadsrekeningen. De stadsmagistraat wilde namelijk nog wel eens onderpanden aannemen van burgers, en deze werden dan netjes in de boekhouding opgenomen. Vooral zilveren lepels, schalen, ringen, spangen en broches lijken hierin voor te komen. Zie bijvoorbeeld de volgende rekeningposten uit verschillende jaargangen:

1351
Primo unam schalam argenteam pro Dobbone pro ij lb. Gherardo de Rure pro j lb.

1361
Item van Ghenikine j zilueren lepel vor xxxiij s. iiij d.
Item van Tijden Brunen j zilueren schale vor iij lb. v s.

1362
Item van Reijner van Ockenbroke eijne zilueren schale vor xx lb. x s.
Item van Ghenikine j zilueren lepel vor xxxiij s. iiij d.

1363
Eyne ziluerne schale die is oelde Zielikens vp den Berghe die styet vor ij lb.
Eyne zilueren lepel die is Ghenikens die styet vor xxx iij s. iiij d.

1363
Van Ioh. ter Hurnen eyn ghuldenen ring vor x lb. x s.
Van Douvelde eyne ziluerne schale vor v lb.
Van Werner des Calen eyn zilueren lepel vor iij lb.
Van Hertwige ter Wilghen eyn zilueren lepel vor xx s.
Van Johan Haderslief eyn zilueren griffel vor xxx s.

1365
Den zeluen Dyrike viij ziluerne schalen die van Tvnemanne staen te pande vor xvj lb. xij s. vj d.

1373
... an panden verloren die des kystemakers weren ... eyn zilveren ring ende eyn zilveren vingheren mit enen witte styne 3 lb. 4 s. 6 d.

Begin 15e eeuw was de rubriek zelfs verworden tot een apart bijgehouden pandboek.

1413
1 zilveren lepel vor 2 gl. 6 pl.
1 zilveren schale vor 11 gl.
1 gulden rinc vor 2 gl. 20,5 pl.
1 zilveren broesse 13 pl. 4 br.
1 vergult voerspan 12 gl. 12 pl.
1 verblacmaelt ring 5 gl. 23 pl. 2 br.
1 zilveren wervel 5 gl. 6 pl.
1 zilveren lepel 13 pl. 4 br.
1 zilveren lepel 13 pl. 4 br.
1 zilveren lepel ...
1 zilv. lepel ...
1 zilv. lepel ...
1 zilv. lepel ...
1 zilveren ring vor 3 gl. 12 pl.
1 zilv. lepel ...
1 zilv. lepel ...
1 vergult zilveren ring vor 13,5 pl.
1 zilv. lepel ...
1 zilv. lepel ...
1 gulden rinc vor 3 lb. maken 1 gl. 16 pl. 4 br.
1 zilv. lepel ...
1 zilv. lepel ...
1 zilv. lepel ...
1 gulden rinc 4 gl. 21 pl.
1 zilveren schale vor 8 gl. 16 pl. 4 br.
1 zilv. lepel ...
1 zilv. lepel ...

In my previous post I tried to give a brief description of the extant goldsmiths work which was produced in Deventer, or as culturally near as possible. These were mostly big pieces. Less well preserved / excavated or ascribed to the Sticht Bishopric / IJssel / Hansa region, are the jewelry and valuables meant for more individual daily wear and use. The fact that Deventer civilians had such in their possesion in the 14th century, can be ascertained from several sources.
First of all there is the foundation letter of the house that Geert Grote (founding father of the Modern Devotion movement) gave away in 1379 to poor devout women to live and work in. It stipulates that when one of the inhabiting women dies, all her belongings, including her clenoden (jewelry or valuables) would pass into the communal house property.
Secondly there are the city accounts. Sometimes a Deventer civilian would pawn some of his valuables with the town magistrate and these would then neatly enter the financial books. Especially silver spoons, mazers, rings, spangen and brooches make their appearance therein.

Ten derde is er het stadsrecht van Deventer. Het oudst overgeleverde rechtboek dateert van 1448, maar bevat tal van wetten die nog uit de veertiende eeuw stammen. Hierin staat dat wanneer een man komt te overlijden vóór zijn vrouw, de vrouw uit de erfenis een aantal goederen mag hebben voordat anderen er aanspraak op kunnen maken: soe sal die vrouwe toe voeren hebben ... twe broessen, enen tot oeren paternoster ende enen tot oeren budel, ende twe vingeren alsoe veer als sie hevet in der tijt. Soortgelijke bepalingen vond men ook in andere steden en vorstendommen. Ook hier zien we weer de zilveren lepels, schalen, ringen, spangen en broches:

Zutphen, 1342
- Algemeen: Voert sal sye delen vyngheren, spennekene ende broesen ende al ander guet.

Kampen, ca. 1350
- Vrouw: dat wief sal hebben ... een oer beste brosen, achte vingherne, oft si heuet, sin si gulden oft siluern

Sticht, 1365
- Man: Item noch een silveren voetnap, is hy dair; mair is dair geen een silveren schaele, ... Item noch een silveren leepel ... alle ... cleijnoodt
- Vrouw: hair voetnap, indien dair een is, ende is dair geen een silveren schael, ... eenen sulveren lepel

Utrecht, 1388-90
- Man: Item zinen voeten nap, of hi en heeft; mar heeft hi ghenen voeten nap, een zulveren scael,... Item enen zulveren lepel des gheliix. ... alle harnasch ende cleynoede
- Vrouw: Item hoer voeten nap of hi der is; mar isser gheen voeten nap een zulveren scael, ... Item enen zulveren lepel des gheliix

Buren, 1368
- Dochter: cleynoeten alze huere moeder op hoechtiden huer kerke mede plach te sueken

Saksen, 1369
- Vrouw: vingerline und brazen, armgolt und hovetgolt
- Algemeen: silver und golt ... unde allerhande silvere drankgeveten

Goslar, 1350-1400
- Man: unde en sulveren kop mit enem vote

Rüthen, ca. 1350
- Vrouw: vorspan vnd vnd alghesmide also als yt to eyner u vrowen eder iu(n)cvrowen live ghehort heuet

Geseke, ca. 1360
- Vrouw: eyn dat beste gordel, dat beste pater noster und eyn brasse de dar to hort, dat beste vingeren

Herford, 1368-1376
- Man: zadelvate unde sulueren scalen, bratzen unde smyde dat he droch uppe synen clederen
- Vrouw: unde alle wiflike klederen armengolt

Thirdly there is the municipal law of Deventer. The oldest known lawbook dates from 1448, but contains many laws that were passed in the 14th century. One of the laws states that when a man dies before his wife does, she may take some goods from the inheritance before anybody else may lay claim to it. She may have two brooches, one for her paternosters and one for her pouch, and two rings when she has that many at that time. Similar laws were upheld in other cities and principalities. Here too we see the mentioning of silver spoons, mazers, rings, spangen and brooches.

Interessant om hier te vernoemen is het onderzoek dat naar York gedaan is. Het boek 'Gold & Gilt, Pots & Pins; Possessions and People in Medieval Britain' stelt dat tegen het einde van de veertiende eeuw testamenten en boedelinventarissen werden opgesteld voor ongeveer 20 % van de burgers in die stad, waaronder ook de betere ambachtslieden. In zeker 30 % van die documenten is er sprake van in elk geval één zilveren stuk, vaak een zilveren lepel. Dit betekent dat ongeveer 7 % van de hele bevolking zich zilver kon veroorloven. Wellicht excessief, maar kanttekenend, had een York naaister in 1398 zes zilveren lepels en twee gouden broches in haar nalatenschap. In 1379 liet een goudsmid een zilveren bazelaar na aan zijn zoon. Hier zien we dat de bazelaar met zilverbeslag, gevonden bij kasteel Voorst, zeker niet voorbehouden hoeft te zijn geweest aan een adelijke eigenaar.

Kortom, relatief veel van de burgers van de rijke handelssteden, waar Deventer er zeker een van was, hadden toegang tot het bezit van edelmetalen drink- en eetgerei (drinkschaal en lepel) en kleinoden/juwelen (spangen en broches e.d.). Een volgende post wil ik kort ingaan op hoe die objecten er uit hebben gezien.

Worth mentioning here is the research done on York. The book 'Gold & Gilt, Pots & Pins; Possessions and People in Medieval Britain' states that towards the end of the 14th century wills and inventories were drawn up for some 20 % of the towns population, among which were also the well-off artisans. In some 30 % of these documents at least one silver piece was mentioned, often a silver spoon. This means some 7 % of the population could afford to have silver. Possibly a bit excessive, but still a sign on the wall, is the fact that in 1398 a seamstress was able to bequeath six silver spoons and two golden brooches. In 1379 a goldsmith left his silver baselard to his son. This shows that the baselard with silver mounts, as found at castle Voorst, was not just something a nobleman would have owned.

In short, relatively a lot of civilians of the rich merchant towns, of which Deventer surely was one, were in the possesion of silver or golden drink- and eating utensils (mazer and spoon) and jewelry (spangen and brooches, etc.). In my next post I want to shortly describe what these looked like.

Goltsmede werk (1)

2011-12-22T13:50:00.000-08:00

Volgens de 18e eeuwse stadssecretaris van Deventer, de heer Dumbar, was er in oude documenten bewijs te vinden voor een goudsmedengilde in Deventer in de 14e eeuw. Helaas zijn de gildestatuten daarvan niet bewaard gebleven. Wel hebben we die van Utrecht uit ca. 1382. Een deel daarvan is gewijd aan kwaliteitscontrole. Bijvoorbeeld: ... wat werc ghevonden worde ghevullet mit lode, mit yser of mit anders enyghen zaken, dat men proeven mochte dat valsch waer ... Item en zel men ghene valsche stene zetten in goude ...

The 18th c. Deventer magistrate secretary, mr Dumbar, found proof in old documents of the existence of a goldsmiths guild in Deventer in the 14th century. Sadly its statutes had already been lost. Luckily we still have those for the goldsmiths of Utrecht, from c. 1382. Part of them aim to control the quality of the work produced there. For instance pieces filled with lead or iron (instead of precious metal) were deemed to be false. Also putting false stones into gold was forbidden.

Een bekende Utrechtse goudsmid uit die tijd is Elias Scherpswert die o.a. in 1362 voor de heer van Gouda en Schoonhoven, Jan van Blois, een mooie riem maakte: Elyaes Scarpzwaert den goutsmit tUtrecht ... Item minen joncher ghemaect bi Elyas voirscreven voir Paeschen enen riem dat zulveren lewinnen op stonden mit sproken ...
In hetzelfde jaar maakte hij een reliekhouder van de Heilige Frederik voor in de Sint Salvatorkerk te Utrecht. Dit wordt heden ten dage in het Rijksmuseum bewaard en getuigd van groot vakmanschap.

A well known goldsmith from Utrecht from that period was Elias Scherpswert. For example in 1362 he made a belt for the lord of Gouda and Schoonhoven, Jan van Blois, to wear with Easter which was decorated with silver lionesses and verbs. And in the same year he produced the stunning reliquary bust of St. Frederik for the St. Salvatorchurch in Utrecht. This piece is nowadays kept in the National 'Rijksmuseum' in Amsterdam.

En in 1376 schonk de Utrechtse burger / kanunik Johannes Utenleen deze vergulde kop met deksel aan dezelfde kerk, nu ook in het Rijksmuseum.

And in 1376 the Utrecht burgher / canon Johannes Utenleen bestowed this gilded cup to the same church, also now in the collection of the Rijksmuseum.

Dat dergelijke kunstwerken ook in Deventer zijn vervaardigd bewijst de volgende post in de stadsrekening van 1386: Des Dinxd. na den Sonnend. Cantate vor ene verghulde fonteyne enen verghulden cruytnap mit eenre decsel ende enen verghulden drinckekroes mit eenre deczel die onse stad den hertoghe van Ghelre schenkede do hi uyt Pruysen ghecomen was 167 gulden die maken 400 lb. 16 s.

An entry in the municipal account of Deventer of 1386 shows that such pieces were also produced in Deventer. It mentions the acquiring of a gilded fountain, a gilded spicecup with lid and a gilded drinkmug with lid, to present to the duke of Guelders because of his return from a baltic crusade. The three pieces cost the staggering sum of 400 lb. 16 s.

Deze stukken zijn niet bewaard gebleven. Maar wat we ons bij de vergulde (tafel)fontein moeten voorstellen zal misschien niet zo ver weg liggen van dit, waarschijnlijk Franse, exemplaar van 1320-40, nu in het Cleveland Museum of Art. Wijn, op het bovenste verdiep opgeschonken, liep omlaag via waterspuwerhoofdjes, over tandraderen die belletjes deden rinkelen, om na het laatste terras opgevangen te worden in een onder een tuit gehouden drinkschaaltje of anders in een bekken waar de tafelfontein in was gezet.

Sadly these pieces from Deventer are no longer extant. But we can imagine what the (table)fountain may have looked like if we behold this, probably French, example of 1320-40, now kept in the Cleveland Museum of Art. Wine, poured onto the top level, left that level via gargoyles, its fall setting in motion wheels with bells, and after the last terrace and gargoyle it was either collected in a individual drinking bowl or in the basin the tablefountain was placed in.

Het enige werkstuk dat mij bekend is dat waarschijnlijk aan Deventer goudsmeden kan worden toegeschreven is de St. Lebuinuskelk, tegenwoordig eigendom van de Deventer Broederenkerk en in bruikleen bij het Catharijneconvent te Utrecht. In een inventaris van de St. Lebuinuskerk van Deventer uit 1566 wordt hij vermeld als: Sanct Lebuyns nap myt enen sylveren voet
Deze vroegmiddeleeuwse ivoren nap werd in de 14e eeuw voorzien van zilverwerk.

The only goldsmiths work from the 14th c. that is still extant and can be attributed to Deventer craftsmen is the St. Lebuinus chalice, now property of the Deventer Broederenchurch and on loan to the Catharijneconvent museum in Utrecht. It was already mentioned in an inventory of the Deventer St. Lebuinuschurch of 1566 and is a early medieval ivory chalice with 14th c. silver work added to it.

Mogelijk afkomstig uit Deventer is het zilverbeslag van het korte zwaard / lange dolk die gevonden werd bij de site van kasteel Voorst te Zwolle. Dit kasteel werd in 1361 belegerd en geslecht. Het zwaard zal kort voor de demping in de gracht gevallen zijn. De belegering werd voltrokken door de bisschop van Utrecht met hulp van de stadsmilities van Kampen, Zwolle en Deventer. Zeer wel kan dit wapen, ook wel qua type 'bazelaar' genaamd, daar verloren zijn door een Deventer patriciër. Hetgeen de reden is waarom ik bezig ben een replica van dit stuk te bestellen.

Possibly made in Deventer is the silverwork on the short sword/long dagger which was excavated from the moat of castle Voorst near Zwolle. This castle was besieged and demolished in 1361. The sword probably fell into the moat just before it was filled in then. The siege was conducted by the bisshop of Utrecht and the town militias of Kampen, Zwolle and Deventer. So it is quite possible that this weapon, typed a baselard, was lost there by a Deventer patrician. Which is why I am busy ordering a replica.

Overeenkomsten in constructie- en decoratietechnieken kunnen gevonden worden in een drietal met edelmetaal versierde hoorns uit die tijd. Namelijk 1. de drinkhoorn van het het Kampense schippersgilde van 1369, nu in het Stedelijk Museum van Kampen. 2. De drinkhoorn van het schippersgilde van Staveren van 1397, nu in het Fries Museum. De tweede zilveren band die om de hoorn zat is helaas ergens in de afgelopen eeuw verdwenen. En 3. een 14e eeuwse jachthoorn, mogelijk Vlaams, die nu als reliekhouder dienst doet in de schatkamer van de St. Servaas basiliek in Maastricht.

Similarities in construction and decoration techniques can be seen on some three horns, adorned with precious metal, from the same timeframe. They are 1. the drinking horn of the Kampen shipping guild of 1369, now in the Stedelijk Museum in Kampen. 2. The drinking horn of the Staveren shipping guild of 1397, now in the Fries Museum in Leeuwarden. Too bad the second silver band dissapeared somewhere in the last century. And 3. a 14th c. hunting horn, possibly Flemish, now serving as a reliquary in the treasury of the St. Servatius basilica in Maastricht.

In een volgende post wil ik graag ingaan op meer alledaags goudsmeedwerk.

In my next post I want to go into detail on everyday goldsmiths work.

Cracow 2

2011-12-19T11:27:00.001-08:00

Het is alweer een tijdje geleden dat we in Cracow zijn geweest, en ik heb daar al eens iets over
geschreven. Nu het tweede deel van de trip.
We zijn in de Maria Basiliek geweest, waar het hoogtepunt het altaar van Veitt Stoss was, gemaakt tussen 1477 en 1489. Let op het detail van de vouwlaarsjes!

Aan de muur hingen verder nog enkele andere houtsnijwerkjes. Hieronder een detail met een mooie tas en een drinktonnetje (deze vaak leren drinktonnetjes kwamen wel voor onder reizigers).

Onder het marktplein was een museum. De vloer van het museum was het oorspronkelijke straatniveau van de middeleeuwse markt en de tentoongestelde vondsten waren op het marktplein gevonden.
Een hoogtepunt was wel dit 13e/14e eeuwse benen mesheft:

Verder waren er veel vitrines met goed bewaard gebleven persoonlijke objecten, zoals deze kammen.

Een erg mooi bewaard gebleven messing beurshangertje. Komt dit je misschien bekend voor?

Een vitrine met enkele leervondsten en leerbewerkersgereedschappen was aan de binnenkant flink beslagen van het vocht. Door de mist heen kun je nog net een leermes zien liggen.

Part 2 of the cracow trip. We went to St. Mary's Basilisk, with a nice altarpiece from the end of the 15th century. We also went to the underground museum below the marketsquare. The floor of the museum used to be the street level of the market and the displayed items were found there during excavations. Some nice items include a 13th/14th century bone knife handle, a lot of household items, a purse hanger that looks very familiar and they also had some fog on display. Inside the fog you could see some leather and leather working tools.

Jubileumfeest LHO

2011-11-05T11:48:00.000-07:00

In het weekend van 14 tot en met 16 oktober vond in het Historisch Openluchtmuseum te Eindhoven het twintigjarig jubileum van onze overkoepelende vereniging, Die Landen van Herwaerts Over, plaats. Dit was al sinds het begin van het jaar in planning door het LHO-bestier en Hofmeesteres Sabine Logie (ook een van onze leden) heeft er flink wat tijd en energie in gestoken om het tot een succes te maken. En dat was het!

Er waren met name vroeg-middeleeuwse groepen; Deventer Burgerscap, vertegenwoordigd door mijzelf en Lea, was mager aanwezig, maar dat was niet zo erg, want het was erg gezellig met de vroemi's. Baersenbrouc (bestaande uit de familie Wessels, Femke en Trude met haar nieuwe vriend, mijn oud-collegasoldenier Arjen Kok) en CdO (vertegenwoordigd door Wilg en Bryndis) waren er ook in kleine hoeveelheden. Op vrijdag kwam iedereen wat laat aan vanwege flinke files, waar ik niets van heb meegekregen omdat ik met de trein was gekomen en al de hele dag in Eindhoven was. We hebben nog tot laat langs het vuur gezeten.

Alles ging gezapig en rustig. Een groepje vikingen ging wat wapenoefeningen doen in een bosje, de kinderen Wessels gingen de hort op en de dames gingen wat handwerken. Uiteraard was er tijd voor wat fotosessies en sterke verhalen. Met Wilg en Arjen haalde ik wat lollige herinneringen boven en flaneerde wat het park rond in de toch best wel felle zon. Het was prachtig weer, heerlijk warm (behalve 's nachts) en uitermate zomers.

Een van de HOME-vrijwilligers vilde een konijn en een eekhoorn, tot grote fascinatie van Kunera Wessels, die het een beetje eng maar toch ook wel stoer vond. Uiteindelijk mocht ze de konijnenkop een oog uitsteken en hem aan een touwtje meedragen naar de persoon die de kop wilde begraven om het vlees er af te laten rotten. Helaas heb ik geen foto van het prachtige beeld dat dat opwekte, een klein meisje in een schattige jurk die met een afgehakt konijnenhoofd door de avondzon hupst. Het was als een verontrustende versie van Alice in Wonderland.

Zaterdagavond was er feest: eerst kregen we een korte speech van Lea, de voorzitter, daarna smulden we van de maaltijd die gemaakt was door Margreet en Patricia - een stoofvleesschotel, brood, en toe stoofperen met room en wafels. Er was een hoeveelheid drankjes geregeld die gelukkig niet eens op kwam. Na het maal werden de tafels weggeschoven en speelde de band Orfeo geruime tijd zeer dansbare muziek, waarvoor ook instructies werden gegeven. Tegen de traditie in stonden er bijzonder veel mannen op de dansvloer. Aan de zijkant had Ruben (de Regt, russvik) een sjoelbak neergezet en speelde met ons een competitietje.
Hierna trok iedereen terug naar de vuren. Ik lag er tegen 3 uur in.

Op zondag ongeveer hetzelfde gedaan als zaterdag, los van dat ik vroeger op was omdat ik moest plassen, en meemaakte hoe Martin Wessels de stoelen van rijp ontdeed omdat het toch best redelijk had gevroren 's nachts. Aan het einde moesten we redelijk snel opbreken en kon ik niet mee met de bus omdat ik geen geld in mijn portemonnee noch op mijn ov-chip had. Gelukkig was Onno Hus nog in het park en reed me naar het station.

Alles aan het feest was erg gezellig en fijn, en het was jammer dat zo weinig laat-middeleeuwers in staat of bereid waren te komen.

Needlebound mittens

2011-08-21T09:24:00.000-07:00

Before we left for Visby two weeks ago, I was clearing out the 'medieval room' in our home and came across this yarn I dyed ages ago with madder and that was handspun by my mother somewhere in the 70's. I told myself to finally do something useful with it. I took the wool with me to Sweden, hoping I would find someone there who could teach me needlebinding.

I'm not sure how common needlebinding was in the Low Countries during the 14th century, but as my hands are ALWAYS cold I simply needed something right away. 'I can always do the research later,' I thought. And if they turn out to be completely wrong, I can always use them in my 21st century life.

Luckily Martina from Carnis was willing to teach me needlebinding. I had tried the technique before, but never managed to get further then a few rows, then forgot how to do it again and ultimately just abandon the whole project. This time I started and never really quit before the project was done. Even while traveling home, I almost worked non-stop, on the boat and in the car. Last Friday I finished the last thumb and yesterday I felted them. For those who want to know: I used the mammen-stitch for this project.

And now, I'm a really happy girl! No more cold hands!!! And I have enough wool left to do a pair of socks as well, so no more cold feet either.

Battle of Wisby: 1361-2011

2011-08-18T11:17:00.000-07:00

Elk jaar vind in het Zweedse stadje Wisby het grootste middeleeuwse festival van Scandinavië plaats, de 'medeltidsveckan'; de middeleeuwen week. Er is een grote markt, vuurspuugshow, steekspel, etc. Helaas rijden de ridders in nep harnassen en verkopen de handelaren veelal alles behalve authentieke middeleeuwse goederen. Een paar van onze Zweedse vrienden besloten dat 2011 een jaar was om daar eens goed verandering in te brengen en er een authentiek kampement in te richten.
Dit is niet toevallig, want in 2011 was het 650 jaar geleden dat de Deense koning, Waldemar Attertag, in 1361 de Zweedse eilanden Öland en Gotland binnenviel. Recht onder de stadsmuren van hanzestad Wisby, op Gotland, heeft de bevolking van Gotland geprobeerd om dit ridderleger staande te houden maar is er afgeslacht. De er begin 20e eeuw opgegraven massagraven zijn hier stille getuigen van.
De oorlog die Waldemar hiermee met de hanze ontketende werd pas negen jaar later, in 1370, beslecht met de overwinning door de hanze. Een oorlog waar ook Deventer met troepen en schepen aan heeft bijgedragen. Enfin, Deventer Burgerscap moest wel gewoonweg naar deze heropvoering van die roemruchte veldslag van 1361 gaan.

photo by Kajsa Stavebring

Each year the Swedish town of Wisby is host to the largest medieval festival in Scandinavia, the 'medeltidsveckan'; the medieval week. There is a big market, fireshow, joust, etc. It is only too bad that the knights wear fake armour and the merchants mostly sell anything but authentic medieval goods. A few of our Swedish friends decided that 2011 would be the year to change all that, by putting up a big authentic encampment, with battle reenactment.
This is not a coincidence, because 650 years ago, in 1361, the Danish king Waldemar Attertag invaded the Swedish islands of öland and Gotland. The population of Gotland tried to beat him back, right under the walls of the hanseatic town of Wisby, but got massacred by his knightly army. The mass graves, dug up in the early 20th century, are silent witnesses to this.
With this act, Waldemar started a war with the Hanseatic league. One which lasted for nine years and was ended by the hanseatic victory in 1370. Soldiers and ships from Deventer participated in this. So it goes without saying that Deventer Burgerscap just had to attend the reenactment of this famous battle of 1361.

And by God, it was a great event!

Wisby heeft nog steeds haar originele, vrijwel intacte, vroeg 14e eeuwse stadsmuren, inclusief een brede strook onbebouwd land ervoor. Op deze schitterende plek hadden wij ons kampement en konden we ook de veldslag uitvechten, zo'n 100 meter van de originele locatie. Delegaties van een groot deel van de beste 14e eeuwse levende geschiedenis groepen van Europa namen deel aan het evenement. Er stonden Zweden, Noren, Finnen, Polen, Tsjechen, Duitsers, Nederlanders, Belgen en Italianen, etc. Er waren workshops georganiseerd om te leren gouddraad borduren, leer bewerken (door onze Nijso!), smeden, naaien, etc. In het 13e eeuwse kapitelhuis kon je lezingen van experts bijwonen over gefronste hoofddoeken (door onze Isis!), harnassen, kleding, etc. Er was een voettoernooi waarbij er als hoofdprijs een Albion zwaard (top kwaliteit) werd weggegeven. En bij de veldslagen was er zelfs cavalerie aanwezig (Frilansene uit Noorwegen). Een paar dagen voor de hoofdveldslag bij Wisby werd ook de veldslag bij Mästerby heropgevoerd. Hier troffen de beide legers elkaar ook in 1361 zonder dat het tot een definitieve overwinning kwam voor een van beiden.

Wisby still has its original, almost intact, early 14th century walls, including a wide open space in front of them. At this scenic location we had our encampment and our battle, some 100 meters from the original spot. Delegations of some of the best 14th century living history groups in Europe took part. There were Swedes, Norse, Fins, Poles, Czechs, Germans, Dutch, Belgians and Italians, etc. Workshops had been organised, concerning goldwork embroidery, leather working (by our Nijso!), smithying, sowing, etc. Also lectures by experts were held in the 13th century chapters house, about frilled veils (by our Isis!), armour, clothing, etc. There was a foot tournament in which an Albion sword (top notch quality) was the main prize. And with the battles we even had cavalry (Frilansene from Norway). A few days before the main battle at Wisby, also the battle at Mästerby was reenacted. Here both armies had already encountered each other in 1361, but not yet reaching a decisive victory for one or the other.

Al met al hebben we een week lang met redelijk zon overgoten dagen op een prachtige plek heerlijk gekampeerd, oude vrienden ontmoet en nieuwe vrienden gemaakt, de markt bezocht, langs het strand gelopen, het oude stadje met al zijn kleine straatjes helemaal verkend, het Gotlands museum bezocht met tentoonstelling over de veldslag, het 14e eeuwse monument bij de massagraven opgezocht (dank Peter!), en zelfs heel authentiek met beurtrollen wacht gelopen s'nachts, met lantaarn en paalwapen in de hand, om het lokale schorriemorrie op een afstand te houden.
En als extra nagerecht, op onze reis terug naar huis, hebben we een aantal van ons eerst het hanze Schonen marktstrand in Zweden en in Duitsland Lüneburg en twee nabijgelegen dorpjes bezocht om wat 1370 kunst te bekijken; een doopvont, koorbanken en een grafplaat, terwijl de anderen Kopenhagen hebben bezocht en een aantal goede fotos gemaakt van een klotendolk die ik wil gaan gebruiken als inspiratie voor mijn bazelaar zijn schede.

All in all we had a superb week with lots of sun, camping on a gorgeous spot, meeting old friends and making new ones, visiting the market, walking over the beach, discovering the old town with its maze of alleys, visited the Gotland Museum with exhibition about the battle, looking up the 14th c. monument near the mass graves (thanks Peter!), and very authentic we took turns with patrolling at night, watching out for local scum with our polearms and lanterns in hand.
And to top it off, on our way back home, some of us visited the hanseatic Skanör marketbeach in Sweden and in Germany Lüneburg and two surrounding villages to look up 1370s art; a baptismal font, choir stalls and an effigy, while others visited Copenhagen and took some great photos of a bollock dagger which I want to use as inspiration for my baselard scabbard.

Cracow I: Wawel castle

2011-07-18T13:49:00.000-07:00

We zijn een paar dagen in Cracow geweest - een fantastische stad! In cracow staat het kasteel van Wawel, een leuk kasteel met kathedraal uit de 13e/14e eeuw. In de kathedraal lag het grafmonument van Vladislav III, gestorven 1444.

Hij had ook een erg mooie mantelsluiting voor zijn geborduurde mantel:

In diezelfde kerk ook een grafmonument van Kazimir III, gestorven 1370. Hij lag twee meter hoog, maar op ooghoogte in marmer uitgebeiteld zaten zijn vrienden:

Ja, die kapertjes blijven toch machtig mooi, he?
Naast de kathedraal was een klein museum met daarin de schatten van de kerk. Ergens tussen een gigantische hoop gouden bling-bling van de kerk lag een leuke bascinet die ze opgegraven hebben. De cylindertjes voor de ophanging van de malien kraag en het ijzertje voor de ophanging van het neusstuk op het voorhoofd zijn nog aanwezig (sorry Bertus, dit is de enige foto die we hebben).

Maarrrrr.... het allercoolste aan cracow was het ondergrondse museum onder de grote markt met daarin alle middeleeuwse meuk die ze opgegraven hebben op de markt (al was er ook een geborduurd tasje waar machteld 138 foto's van heeft gemaakt). Maar daarover meer in een volgende post.

Met enen cleenen schaerekine

2011-06-12T11:37:00.000-07:00

Deze laatste weken zijn Bertus en ik bezig geweest met de voorbereidingen voor het battle of Wisby evenement begin augustus. Hiervoor hebben we wat nieuw kookgerei en kampspullen aangeschaft, maar ook wat naaigerei. Toevallig vonden we hier een mooie schaar te koop, die lijkt op een vondst gedaan in de gedempte gracht van kasteel Voorst. Dit kasteel in de buurt van Zwolle werd in 1361-62 belegerd en afgebroken, onder andere door de stadsmilitie van Deventer. Dezelfde opgraving bracht ook een knijpschaartje aan het licht. Zo'n zelfde schaartje hadden we al een paar jaar geleden gekocht bij medieval design. Zo te zien verkopen ze deze helaas niet meer.

These last weeks Bertus and I have been preparing for our visit to the battle of Wisby event in early August. This included buying some new cookware and campstuff, but also some sewing gear. We stumbled upon this nice pair of scissors here which is quite similar to a specimen that was excavated from the filled in moat of castle Voorst. This castle near Zwolle was besieged and demolished in 1361-62, among others by the Deventer militia. The same excavation yielded a pair of shears. Such a pair was already acquired by us a few year ago from medieval design. Alas, it seems they no longer carry this item.

Bij de verkoper van de scharnierschaar hebben we ook gelijk vier benen weefkaartjes aangeschaft. Deze zullen gebruikt worden om de sluiting mee te weven op onze nieuwe oorcussene. Hier ben ik bezig deze kussens te naaien tijdens ons meest recente evenement. De stof is geweven door onze vriendin Maria van Albrechts Bössor.

From the same supplier as the pair of scissors we also ordered bone cartweaving tablets. These will be used to weave the closure on our new oorcussene ('earcushions'). Here is me sewing the pillows at our latest event, using fabric woven by our dear friend Maria van Albrechts Bössor.

Enfin, in de bovenste foto zijn ook te zien: vier vers genaaide snutteldoecken, 4 nieuwe veters in vingerweefsel (voor Bertus' nieuwe cousen) en drie houten spoeltjes die we konden verkrijgen op ons evenement in Lütjenburg in mei.

Finally, in the upmost picture you can also see four freshly sown snutteldoecken (handkerchiefs), 4 new fingerloop braided laces (Bertus' new hosen) and three wooden reels that we were lucky to pick up at our event at Lütjenburg in May.

Naaidagje in Eindhoven

2011-05-29T04:26:00.000-07:00

Om eens wat evenementen op eigen bodem te hebben, hadden we besloten om een weekend - of eigenlijk een dagje - in het Historisch Openluchtmuseum Eindhoven (HOME) door te brengen. Het idee was om een textieldag te houden waarbij iedereen aan zijn of haar nieuwe of na lange tijd nog steeds niet voltooide kleding, borduurseltjes of ander stoffen gebruiksvoorwerpen te werken. Nijso vond dat leer ook een soort textiel is en leerde een jonge knaap de geheimen van het naaien van...euhm, het maken van een lederen beursje. Machteld had dochter Merel meegenomen als dagbesteding. Isis en Sabine naaiden en interacteerden wat, Bertus ontweek het maken van wat dan ook en ook ikzelf was niet bijzonder productief, maar ik bakte een paar worstjes voor de lunch, waarbij de pan halverwege in brand vloog. Zonder worstjes gelukkig, maar het was wel even spannend. Jammer genoeg was de consternatie te groot om iemand foto's te laten maken.

As we wanted an event in our own grounds, we decided to opt for a weekend - reduced to one day - in HOME (Historical Open-air Museum Eindhoven). We had the idea for a textileworking day, so everyone could make some progress with new or yet to finish projects in clothing, embroidery or other cloth materials. Nijso instructed a young lad in making a leather purse, Machteld had just brought their daughter Merel to watch to spend the day. Isis and sabine sewed and chatted a bit; Bertus avoided doing anything altogether, and I was not too productive either, apart from making some sausages, setting the pan on fire (no sausages were hurt during this process) of which we unfortunately have no pictures due to the consternation.

We gebruikten het dagje daarnaast voor twee even zo interessante bezigheden: het maken van irritant veel foto's, en het netwerken met de hier speciaal voor uitgenodigde Nijmeegse groep Het Gilde van Sint Thomas. Zeer onvermoed speelt deze groep exact dezelfde periode en met ongeveer dezelfde insteek als wij, maar dan in Nijmegen in plaats van Deventer. Ze hadden een hele tros kinderen mee. Regelmatig, vertelden ze, kwamen ze hier in Eindhoven een weekendje ontspannen dus voor hen was het een tamelijk routineus dagje. Los van een weekendje jaren geleden waar Bertus en Isis waren geweest (ik zou ook komen maar dankzij het onmogelijk slecht aangegeven en in een bosje gelegen park besloten mijn chauffeur en ik niet eindeloos op de ringweg te blijven dolen) was Sabine de enige van ons die het park goed kende.

We used this day for two other things: making an annoying amount of photographs and networking with the specially invited St Thomas' Guild from Nijmegen. Unexpectedly, this group consisting of two couples and an army of children, portrays the exact same period we do with a comparable theme, but in Nijmegen instead of Deventer. For them HOME is like home, they do this every now and then, but from our group, only Sabine knew the park well, apart from a weekend years ago where Bertus and Isis went, and where I should have been too but due to poor directions and the hidden surroundings my chauffeur and I decided to call it a night.

Bertus en Isis hadden van te voren allemaal lekkere hapjes gemaakt: een zoete en een hartige taart, geconfijte gember (heel lekker!) en pannekoekjes, fruit, kaas, brood en vis en allerlei zoet beleg, en mijn meesterlijk gemaakte worstjes. Des middags aten we de pannekoekjes, de worstjes en de appeltaart, in de avond de hartige taart met paddestoelen, kaas en spek (echt heel goed) en deelden die met het St Thomasgilde, die ons ook weer lieten meeëten van hun smakelijke taart en aardbeienpudding.
Het was erg aangenaam dat het heel rustig was; naast een paar stoute jongetjes waren er erg weinig bezoekers. Dat is wel fijn, want nu konden we redelijk onze eigen gang gaan, en het beetje publiek dat er was was rustig en heel vriendelijk. Het was ook aardig weer, zonnig en niet al te koud, maar wel met zo nu en dan wat harde wind. Na het avondeten werd het bewolkt en toen we vertrokken ging het net regenen, dus we hadden veel geluk! Het zonlicht gaf aanleiding tot erg mooie taferelen in het huisje.

Bertus and Isis had prepared two pies (an applepie and a pie with mushrooms, cheese and meat) and pancakes and had brought bread, cheese, marmalade and applesyrup and fish and ate this with the sausages. The harty pie was for the evening, where were shared it with the St Thomas Guild in return for some of their pie and strawberry pudding. It was a very pleasant, quiet day; except for some naughty boys there were very few visitors, and all very friendly. The weather was great, too: not too warm but very sunny, only a bit windy from time to time. After dinner the sky went gray and when we left, it started raining. The sunlight gave me the opportunity to try out some photographs with exquisite lighting.

Fotos en tekst door Laurens Feijten

Eenen Zwarten Lederen Riem

2011-05-13T10:50:00.000-07:00

Als reactie op de fantastische riem van Bertus in een vorige post heb ik een riem gemaakt die een normale burger zou dragen omstreeks 1370. Het is bekend dat riemen in de gehele middeleeuwen bestonden uit de volgende drie elementen, bevestigd op een strook leer of bandgeweven zijde: Een gesp, een riemtong en riembeslag. Ook kan een ophangsysteem aan de riem zijn bevestigd voor een zwaard, mes of tas. Aan deze riem heb ik een hangertje bevestigd voor een beursje.
De gesp is meestal gemaakt van gegoten messing. De D-vormige gesp was bijzonder populair, maar ook O-vormige gespen kwamen veel voor. Gespen met een metalen rollertje, zoals je die tegenwoordig nog veel ziet op tassen, komen vanaf de 14e eeuw al voor.
Het riemeinde of riemtong is ofwel gegoten, ofwel een simpel stukje gebogen messing. In dit geval is een simpel gebogen stukje messing gebruikt.
Het riembeslag kan gegoten zijn zoals hier, maar ook beslagen stukjes messing of vertinde ijzerplaatjes werden veel gebruikt. Met een pons worden dan bloemmotieven of ribbels in een stukje plaat geslagen, dat vervolgens met een nageltje op het leer wordt vastgezet.
De riem is meestal slechts enkele millimeters breder dan het riembeslag. in dit geval was het riembeslag zo'n 15 mm en de riem 18 mm breed. Sommige riemen waren niet breder dan 4-5 mm, maar riemen van 4-5 cm kwamen ook voor.

14th century gilded strap end made of metal sheet, soldered at the edges. Dutch find from my collection. The size is 10x40 mm.

De prijs van een zwarte lederen riem in de rekeningen van Jan van Blois is 6 groot. Nogal een verschil met de meer dan 18 pond voor de zilveren riem van Bertus (met ongeveer 6 groot in een schelling en 20 schelling in een pond).

Picture from Dress Accessories showing the belt 14th century belt mount. There are two holes for the pins to attach it to the belt.

Het riembeslag is naar een vondst uit Londen, beschreven in 'Dress Accessories' van Egan en Pritchard en is gevonden in een laag uit 1350-1400. Het type beurshangertje dat hier gebruikt is kwam vanaf de 13e eeuw voor.

Picture from Dress Accessories showing the purse hanger.

As a response on the post of Bertus about his beautiful new belt, I have made a belt a normal civilian would have worn around 1370. Medieval belts consist of the following three elements, fixed on a leather strap or a woven silk band: A buckle, a strap end and belt mounts. A hanger for a purse, sword or knife is also sometimes used. Here, I have attached a small purse hanger, typically for an alms purse. The buckle was usually made of brass or gunmetal. The D-shaped buckle was very popular, as well as the O-shaped buckle. Buckles with a metal roller that you often see on bags and belts nowadays were already used in the 14th century.
The strap end can be cast or made from a thin sheet of metal, either brass or tin coated iron.
The belt mounts can be made in the same way. When made of sheet, the shap, a flower or some other simple shape, is struck in the metal sheet with a hammer and a punch and cut and filed to shape. The belts were usually only a few millimeters larger than the mounts. Here the mounts were 15 mm wide and the width of the belt is 18 mm. Some belts were not wider than 4-5 mm, but belts of 4-5 cm were also in use.

The price of a black leather belt listed in the accounts of Jean of Blois was 6 great. A big difference compared to the more than 18 pounds paid for the silver belt of Bertus (with about 6 great in a schelling and 20 schelling in a pound).

The belt mounts are from an example in 'Dress Accessories' from Egan and Pritchard and was found in a layer dating from 1350-1400. The type of purse hanger used here was in use from the 13th century.

Van I swaerde, ende niewe schede ende rieme daertoe

2011-05-11T23:03:00.000-07:00

In 1344 liet de Hollandse graaf Willem IV zijn zwaard schoonmaken en van een nieuwe schede en bijbehorend riemwerk voorzien:

Item van I swaerde dat mijns heren was, te verveghen ende niewe schede ende rieme daertoe te maken, VI scot.

Anno 2010 was mijn zwaard hier ook dringend aan toe. Met de volgende set aan midden tot laat 14e eeuwse bronnen ben ik naar The Upperclass gestapt, aan de hand waarvan ze daar een schitterend stuk werk hebben gemaakt.

In 1344 the count of Holland, William IV, had his sword cleaned and refurbished with a new scabbard and belt. Anno 2010 my own sword was in need of such a new habitat as well. With the following mid to late 14th century sources in hand I contacted The Upperclass, with which they made a fabulous piece of work.

The real thing in black leather with brass mounts.
(pictures copyright The Upperclass 2011)

And here I am wearing it last weekend, together with my new girdle.

Eyn vorgult sulveren gordell

2011-03-14T16:06:00.000-07:00

In de late 14e eeuw was de toplaag van de stedelijke samenleving door het handeldrijven zó kapitaalkrachtig geworden, dat zij zichzelf de aanschaf van dezelfde modieuze en peperdure kleding kon veroorloven als de adel. Het meest treffend werd dit geschreven door Jan van Dixmude over het jaar 1379:

Tvolc al zo wel te lande als in den steden, waren costeliker en bet ghecleet dan die edele in Vlaenderen ende in Vrankeryc.
'Het volk, zowel op het platteland als in de steden, was kostelijker en beter gekleed dan de edelen in Vlaanderen en in Frankrijk.'

Hét mode accesoire van deze tijd was een brede heupgordel beslagen met zilveren plakken, welke soms verguld waren. Jan schrijft hierover:

Die mans hadden riemen van selvere weghende drie maerc of viere.
'De mannen hadden riemen van zilver, wegende 3 of 4 mark.'

Eén mark zilver is ca. 246 gram, dus 3 mark is ca. 738 gram en 4 mark is bijna een kilo.

Als koopman van Hanzestad Deventer kan ik natuurlijk niet achterblijven om ook zulk een representatieve gordel aan te schaffen. Per slot van rekening moet ik er op mijn Paasbest uitzien, als ik met Pasen, Pinksteren en Kerst naar de kerk ga, als ik een belangrijke handelsovereenkomst sluit of als ik met het stadsbestuur vergader.
Eind 2009 is hij bij Bractea besteld en vandaag werd hij bezorgd! Het ontwerp is gebaseerd op het grafmonument van Lodewijk van Lichtervelde. Ik laat de fotos (copyright Bractea 2011) voor zichzelf spreken.

In the late 14th century the upper class of urban society had become so rich by its profitable trading, that it could afford itself the aquisition of the same fashionable and highly expensive clothing as the nobility. This was best described by Jan van Dixmude about the year 1379:

'The people, both in the countryside and in the cities, were dressed more costly and better than the nobles in Flanders and in France.'

Thé fashion accesory of these times was a wide hipgirdle with silver plaques mounted on it, which were sometimes gilded. Jan van Dixmude writes about this:

'The men had ... belts of silver, weighing 3 or 4 marcs.'
One marc of silver is c. 246 grams, so 3 marc is c. 738 grams and 4 marc is almost a kilo.

Of couse as a merchant of Hanseatic Deventer I can not refrain from aquiring such a representative girdle. I need to look the fashionable part when going to church with Easter, Pentecost and Christmas, when making an important trading deal and when in a meeting with the aldermen.
So in 2009 I ordered it with Bractea and today the mailman delivered it! It was to be made after the effigy of Lodewijk van Lichtervelde. I will let the pictures (copyright Bractea 2011) speak for themselves.

De gordel bestaat uit stevig leer, omtrokken met bordeaux rood zijdefluweel, met daarop 18 beslagstukken van ca. 5,75 cm bij 5,75 cm. Een van de stukken heeft een beugel waar een zwaard, dolk of buidel aan gehangen kan worden. Naar keuze kunnen nog 1 of 2 extra stukken in de gordel ingevoegd worden. Er zijn 5 verschillende monsterhoofdjes die de beslagstukken sieren, gemaakt naar het Lichtervelde grafmonument.

In een rekeningpost van de Hollandse edelman Jan van Blois komt een soortgelijke riem voor, maar dan nog zwaarder dan die van mij en met hondjes die botten knagen als versiering op de beslagstukken:
Eene zulveren vergulden riem op fluweel gheslagen, daer in die stucke stonden, hondekine been knagende, woech 't zulver 6 marc, 't marc 4 lb. 16 s.

Dergelijke riemen konden zelfs nog veel zwaarder worden. In een brief uit 1403 geeft de dan ca. 33 jarige in Brugge levende hanzekoopman Hildebrand Veckinchusen aan dat:
Myn grote sulveren gordel weghet 12 marc 2 unse troysch, myt deme reyme weghet 13 marc 7 unsse troysch.
'Mijn grote zilveren gordel weegt (aan zilver) 12 mark en 2 ons troois, en met de riem weegt hij 13 mark en 7 ons troois.'

The girdle consists of a sturdy leather belt, covered with a bordeaux red silk velvet, with 18 plaques mounted on top, each 5,75 cm square. One plaque has a bar to suspend a sword, dagger or pouch from. Optionally 1 or 2 extra plaques can be inserted. The pieces are decorated by 5 different monster heads, made after the Lichtervelde monument.

In an account entry of the Holland nobleman Jan van Blois a similar belt is mentioned. But this one is heavier than mine and has little dogs, gnawing bones as decorations in the plaques.
'A silver gilded belt mounted on velvet, in the pieces stood little dogs gnawing bones, the silver weighing 6 marcs, per marc 4 lb. 16 s.'

Such belts could weigh even heavier. In a letter from 1403 the then c. 33 years old Hanseatic merchant Hildebrand Veckinchusen living in Bruges says that:
'My large silver girdle weighs 12 marcs and 2 ounces Troyes (in silver), and with the belt it weighs 13 marcs and 7 ounces Troyes.'

Op het altaar van Netze (Westfalen) van ca. 1370, is dit mode accesoire goed te zien.
On the Netze altar (Westphalia) of c. 1370, this fashion accesory is clearly visible.

Feesten in het woud

2011-02-28T15:28:00.000-08:00

Afgelopen weekend was het jaarlijkse winterfeest van onze overkoepelende vereniging. Ditmaal had men het prehistorisch kamp HAPS hiervoor als locatie uitgekozen (Dank Sabine!). Nog net op de bosrijke Veluwe gelegen, was dit een mooie setting voor een paar kiekjes van de leden van Deventer Burgerscap.

Last weekend was the annual winterfeast of our umbrella society. This time it was held in the prehistoric camp HAPS (Thanks Sabine!). Located in the outskirts of the foresty Veluwe region, this was a nice setting for some snap-shots of Deventer Burgerscap members.

Nijso gaf een leerzame presentatie over middeleeuws leer en middeleeuws schoeisel.
Nijso gave a educational presentation on medieval leather and medieval shoes.

Naar welke Lea aandachtig luisterde.
To which Lea listened intently.

Het was een goed moment om ons nieuwe steengoed in gebruik te nemen.
It was an opportune moment to use our new stonewear for the first time.

En er werd ook goed gegeten. Bedankt Lea!
Also good food was prepared. Thanks Lea!

Machteld was met een mooi breiwerk bezig.
Machteld did some lovely knitting.

Sabine was ijverig aan het naaldbinden.
Sabine was diligently nalbinding.

Marisca was bezig een oogje op haar kinderen te houden terwijl ze plezier had.

Marisca was busy keeping an eye on her kids while having a good time.

Isis had haar nieuw geruite hosen af en kon met de vrieskou dus lekker twee paar hosen over elkaar trekken.
Isis had finished her chequered stockings and so was able to wear two pair of them to withstand the freezing temperatures.

Anderen maakten graag gebruik van het vuur om hun voeten wat op te warmen.
Others gladly made use of the fire to warm up their feet.

Ik teste mijn nieuwe geknoopte kogel uit. Samen met de grote mantel ook een goede remedie tegen de kou. I tested my new buttoned hood. Together with the mantle this also helped against the cold.

Isis was ook blij met haar twee rocken en lieve kogel.
Isis was also happy to have her two cottes and lovely hood.

En Laurens showde zijn nieuw ingezette rode hoedvoering.
And Laurens showed his new red hatlining.

Bevolkings- en beroepsaantallen (2)

2011-02-15T12:20:00.000-08:00

Helaas zijn zulke gedetailleerde cijfers als die van Hamburg niet overgeleverd voor Deventer. Wel hebben we een indicatie voor het bevolkingsaantal in de laatste vier decennia van de 14e eeuw. Doordat men jaarlijks per huishouden een bedrag moest afdragen aan de stad om de poortwachters te betalen weten we door optekening van de inning hiervan hoeveel huishoudens de stad minimaal telde.
Benders heeft in zijn boek 'Bestuurscultuur en Schriftcultuur' deze aantallen ter hand genomen en met 4,5 vermenigvuldigd om zo tot een minimaal aantal inwoners te komen. Tussen 1361 en 1391 kwam hij op 3.000-3.500 en van 1391 tot 1400 op 3.500-4.000. Natuurlijk als het te innen geldbedrag vrij laag was zullen meer huishoudens vermogend genoeg bevonden zijn om bij te dragen. Dit verklaard de uitschieters naar bijna 4.000 in 1372 en 4.500 in 1395.

It is a shame that such detailed numbers as those for Hamburg are not around for Deventer. But we do have some figures that allow us to calculate the minimum amount of inhabitants in the last four decades of the 14th century. Each year every each household was obliged to pay a fee with which the guards of the town gates were to be paid. Because of the entries for this in the cities accounts we know the minimum amount of Deventer households for those years. Benders has taken these in his book 'Bestuurscultuur en Schriftcultuur' and multiplied them by 4.5 to reach a minimum amount of inhabitants. Between 1361 and 1391 he came to 3,000-3,500 and from 1391 to 1400 he saw some 3,500-4,000. Of course when the annual fee was relatively small in a certain year, then more households would be deemed to being able to pay. This would explain the two high numbers of almost 4,000 in 1372 and 4,500 in 1395.

Als we de 4.000 van 1372 corrigeren naar 4 mensen per huishouden zoals bij de Hamburgse berekening, in plaats van Benders 4,5, dan zouden er minimaal dik 3.500 inwoners in Deventer hebben gewoond in dat jaar. Het is logisch te stellen dat degenen die de belasting voor de poortwachters ophoesten ook degene zijn die het burgerrecht genieten. Met deze aanname kunnen we de minimaal 3.500 burgers uit Deventer van 1372 gelijk stellen met de 4.800 uit Hamburg van 1376. Als we de situatie van Hamburg verder op de inwoners van Deventer zouden spiegelen zouden we de volgende verhoudingen krijgen.

If, per the Hamburg example, we use a multiplier of 4 instead of 4.5 like Benders did, there would have lived over 3,500 inhabitants in Deventer in 1372. Logically only people that had citizens rights would be paying the tax for their town gate guards. Assuming this, the minimum of 3,500 citizens of Deventer can be compared to the 4,800 of Hamburg of 1376. If the Hamburg case would be further mirrored on the inhabitants of Deventer we would get the following proportions.

Totaal aantal inwoners / Total number of inhabitants: 6,000

Aantal burgers / Number of citizens: 3,550
Aantal niet-burgers / Number of non-citizens: 2,450

Aantal kooplieden / Number of merchants: 130
Aantal ambachtslieden / Number of craftsmen: 750
Aantal overige beroepsmatigen / Number of other professionals: 10

Van Deventer is als een van de weinige steden een handschrift bewaard gebleven met daarop de namen van de nieuw ingeschreven leden van het koopmansgilde. De aantallen nieuwe leden zijn interessant om te zien.

Deventer is in the extraordinary position that its merchant guild roll, with all the names of newly made members, is still extant. The numbers of new members are interesting to see.

1347 - 50
1349 - 54
1350 - 4
1351 - 5
1352 - 21
1356 - 75
1359 - 6
1361 - 49
1364 - 34
1366 - 11
1369 - 44
1373 - 43

Gemiddeld werden er dus elk jaar zo'n 16 a 17 nieuwe leden toegelaten. Helaas weten we niet het totale aantal leden. Alleen maar dat hun lidmaatschap gemiddeld 28 jaar duurde. Terugkoppelend naar de prognose van ca. 130 kooplieden rond 1370, betekend dat:

130 / 28 = een gemiddelde van 4.5 lidmaatschap beeindigingen per jaar
4,5 / 1.3 = 3.5 % lidmaatschap beeindigingen per jaar
17 / 1.3 = 13 % nieuwe leden per jaar
13 - 3.5 = 9.5 % groei per jaar

Deze 9,5 % groei is best fors. Stel het aantal leden was niet 130 maar bijvoorbeeld 170:

170/28 = een gemiddelde van 6 lidmaatschap beeindigingen per jaar
6/1,7 = 3.5 % lidmaatschap beeindigingen per jaar
170/17 = 10 % nieuwe leden per jaar
10 % - 3,5 % = 6,5 % groei per jaar

Deze 6,5 % jaarlijkse groei van het koopmansgilde klinkt al iets plausibeler. Dit is nog steeds veel. Maar het zal niet zonder reden geweest zijn dat Deventer een 5e jaarmarkt erbij kreeg in 1386.

On average this means some 16 to 17 new members were admitted each year. We know the average membership lasted 28 years. So calculating with the assumed 130 members around 1370 this would result in:

130 / 28 = an average of 4.5 membership terminations per year
4,5 / 1.3 = 3.5 % membership terminations per year
17 / 1.3 = 13 % new members per year
13 - 3.5 = 9.5 % growth per year

This 9,5 % growth per year is quite large. So let’s suppose a number of, for example, 170 members:

170/28 = an average of 6 membership terminations per year
6/1,7 = 3.5 % membership terminations per year
170/17 = 10 % new members per year
10 % - 3,5 % = 6.5 % growth per year

This 6.5 % of annual growth sounds more plausible. It is still quite a lot. But it was probably not without reason that Deventer received rights in 1386 to stage a fifth annual market.

Met zo'n 170 kooplieden zou Deventer dus redelijk gelijk met Hamburg staan qua commerciële activiteiten rond 1370. Alleen de nadrukkelijke bierindustrie zoals in Hamburg was niet aanwezig in Deventer. Deventer fungeerde vooral als internationale overslaghaven, als 'mainport', met haar wekenlang durende jaarmarkten waar men vier a vijf keer per jaar op af kwam, van Brugge tot Leipzig.

With some 170 merchants, Deventer would have been Hamburgs equal in commercial activities around 1370. Of course Deventer did not have the explicit beer brewing industry that Hamburg had. Instead it was more of a international port of transfer, with her weeklong annual markets, where people from Bruges to Leipzig flocked to, four to five times a year.

Bevolkings- en beroepsaantallen (1)

2011-02-15T08:14:00.000-08:00

Nadat in 1375 in Hamburg een opstand was neergeslagen, moesten alle meester ambachtslieden en kooplieden in 1376 een eed afleggen dat ze de wapens niet meer op zouden nemen. De lijst met hun namen is helaas in 1842 verbrand, maar gelukkig heeft iemand wel het jaar daarvoor de aantallen per beroepsgroep nog weten te noteren.

After an uprising had been crushed in Hamburg in 1375, all the master craftsmen and merchants had to swear an oath in 1376, promising never again to take up arms. Sadly, the list with their names was burned in 1842, but luckily their numbers per profession had been noted down the year before.

Kooplieden / Merchants
Mercatores de Flandren - 84 - Vlaanderenvaarders / Flanders merchants
De Lubeker vaar - 40 - Lübeckvaarders / Lübeck merchants
Mercatores de Anglia - 35 - Engelandvaarders / England merchants
Pannicidae - 19 - Wantsnijders / Broadclothcutters
= 178

Brouwers / Brewers
Braxatores de Aemestelredamme - 126 - Voor Amsterdam / For Amsterdam
Braxatores de Stauia - 55 - Voor Stavoren / For Stavoren
In der rodingesmarke - 46 - In de wijk Rodingesmark / In the Rodingesmark neighbourhood
In nova platea pistorum - 33 - In de wijk Nieuwe Bakkerstraat / In the neighbourhood New Bakerstreet
In parochia St. Jacobi - 197 - In de wijk Sint Jacob / In the neighbourhood of Saint Jacob
= 457

Overige ambachten / Other crafts
Doliatores - 104 -Kuipers / Coopers
Carnifices 57 - Vleeshouwers / Butchers
Cerdones 52 -Leerlooiers / Tanners
Sutores 47 - Schoenmakers / Shoemakers
Pistores 36 - Bakkers / Bakers
Fabri 36 - Smeden / Smiths
Piscatores 31 - Vissers / Fishermen
Carpentarii 30 - Timmerlieden / Carpenters
Sartores 28 - Kleermakers / Tailors
Institores 21 - Kramers / Vendors
Tornatores 16 - Houtdraaiers / Woodturners
Kannengheyter 12 - Kannengieters / Jugcasters
Haringwascher 10 -Haringschoonmakers / Herringcleaners
Kertzengether 9 -Kaarsengieters / Candlemakers
Aurifabri 9 - Goudsmeden / Goldsmiths
Pictores 9 - Schilders / Painters
Linifices 9 - Linnenwevers / Linnenweavers
Pellifices 8 - Pelsers / Furriers
Funifices 6 - Zeilmakers / Sailmakers
Wullenweuere 6 - Wolwevers / Woolweavers
Stubarii 4 - Badhuis eigenaren / Bathhouse owners
= 540

Totaal / Total = 1.175

Hamburg was duidelijk een groot bierbrouwerscentrum en voerde haar bier vooral uit naar het huidige Nederland. Het relatief grote aantal van 178 kooplieden is ook opvallend en tekenend voor het feit dat Hamburg een belangrijke Hanzestad was.
Stel Hamburg had zo'n 1.200 gezinshoofden met burgerrecht, namelijk de bovenstaande lijst en nog een aantal schoolmeesters, advocaten, apothekers en chirurgijns e.d. En stel gemiddeld telde men 4 mensen per huishouden, dan waren er 4.800 mensen woonachtig in een Hamburger burgergezin.
Volgens een plakaat in het Museum für Hamburgische Geschichte zou Hamburg rond 1375 ca. 8.000 inwoners gehad hebben waarvan 60 % met burgerrecht en 40 % zonder. En 60 % van 8.000 is 4.800, een ondersteuning voor mijn berekening. Dit betekend dat er 3.200 niet-burgers in Hamburg huisden; zo'n 800 gezellen en dagloners, met hun gezinnen.

Clearly Hamburg was a large beerbrewing centre and exported its beer mainly to the Netherlands. The relatively large number of 178 merchants is also worth noticing and can be seen as a sign of Hamburgs importance as a Hansa city.
Suppose that Hamburg had 1,200 heads of household with citizens rights; that is the list of 1,175 and some 25 others like schoolmasters, lawyers, apothecaries, doctors etc. And suppose on average each household contained 4 people. This would mean that there lived 4,800 people in a citizens household in Hamburg.
According to a plaque in the Museum für Hamburgische Geschichte, Hamburg had about 8,000 inhabitants in 1375, of which 60 % with citizens rights and 40 % without. And 60 % of 8,000 is 4,800, so this supports my calculations. And this means that there were 3,200 non-citizens living in Hamburg; some 800 apprentices and day labourers, with their families.

Elkaar groeten (2)

2011-01-22T04:44:00.000-08:00

http://deventerburgerscap.blogspot.com/2008/01/elkaar-groeten.html

Bovenstaande link is een blogpost uit 2008 met daarin een tekst uit Brugge van c. 1371 waarin wordt verteld hoe je elkaar dient te groeten. Als aanvulling hierop heb ik een leuk stukje gevonden in een handschrift van c. 1400 uit het klooster Frenswegen bij Nordhorn:

Above link is a blogpost from 2008 and contains a text from c. 1371 Bruges telling how one should greet one another. In addition to this I have found a nice piece in a manuscript of c. 1400 originating from the cloister of Frenswegen near Nordhorn:

Wo men groten sal.

Gherne saltu groten vnde enen yuweliken na synen state; pawese, keiser, cardinale, koningen saltu to vote vallen; Suffraganen eder wiggelbischopen, Abbaten, Banrossen saltu to nygen, Papen vnde ridders saltu dyne kogelen, dynen hoet aff doen; Schulten vnde schepenen vnde anderen ersamen luden saltu sunderlinge groten vnde de hant an de kogelen setten. De kinder sollen tegen eren vader vnde moder ere kogelen afteyn. Allen schelcken vorbeide ick hornsche wordt vnde alle boterie, wichelie, vormettinge vnde vnreyne worde vnde sprocke, kegelen vorbeide ick vnde al ander spel, wente men vortrecket vnde vorleidet de kinder vnde simpel lude. In der kercken eder vppe den kerchhoue en saltn neymande groten, et en were, dat men sunderlinge boedeschop hedde eder raet, vnde dat sal nochtant wesen myt korten worden.

Snelle vertaling van mijn hand:

"Graag zal u groeten een elk naar zijn stand: paus, keizer, kardinaal, koningen zal u voor de voeten vallen. Suffraganen of wijbisschoppen, abten, baanrotsen zal u voor buigen. Priesters en ridders zal u uw kogel (kaproen), uw hoed voor af doen. Schouten en schepenen en andere eerzame lieden zal u bijzonder groeten en de hand aan de kogel zetten. De kinderen zullen voor hun vader en moeder hun kogel aftrekken. Alle bedrog verbied ik; verdorven woorden, en alle vals spel, waarzeggerij, arrogantie en onreine woorden en spreuken; kegelen verbied ik en al ander spel, want men trekt voor en verleidt de kinderen en simpele lieden (ermee). In de kerk en op het kerkhof zal u niemand groeten, tenzij dat men een bijzondere boodschap heeft of raad, en dat zal nochtans wezen dan met korte woorden."

Quick translation by me:

"Please greet each according to their state: pope, emperor, cardinal, kings shall you fall to the feet. Suffraganes and auxiliary bishops, abbots, barons shall you bow for. Priests and knights shall you take off your hood, take of your hat for. Sherrifs and aldermen and other honourable people shall you greet especially and put your hand to your hood. Children shall pull off their hood for their father and mother. All deceit I forbid; perverted words, and all cheating, soothsaying, arrogance and impure words and sayings; bowling (?) I forbid and all other games, because it favours and seduces children and simple people. In church and in the churchyard you shall not greet anyone, unless when you have a special message or advice, and then only with short words."

Gewoon steengoed!

2011-01-16T02:04:00.000-08:00

Gisteren was onze nieuwjaarsgadering en tot ons aller blijdschap hadden Nijso en Machteld een krat met de bestelling van zo'n 40 stukken steengoed bij hen. Ziehier een foto van de batch nadat hij de oven had verlaten van pottenbakker Ilja Frenzel.

Yesterday was our new years meeting and we all rejoiced at the fact that Nijso and Machteld brought a crate with them with the order of some 40 pieces of stoneware. Here is a photo of the batch after it had left the oven from potter Ilja Frenzel.

De 14e eeuwse keramiek in de Lage Landen bestond voornamelijk uit aardewerk en steengoed. Rood en grijs aardewerk kon van lokale Nederlandse klei gebakken worden maar was relatief poreus en leende zich dus niet zo goed voor drinkgerei. De klei die o.a. bij het Duitse Siegburg gevonden werd, was wél geschikt voor een heter bakproces waardoor de klei versteende en zodoende veel minder poreus uit de oven kwam. De pottenbakkers van Siegburg veroverden in de 14e eeuw de Nederlandse markt met hun superieure drinckannen, drincpotten en drinkscalen van steengoed. Ze worden hier met honderden tegelijk teruggevonden op archeologische sites van kastelen en steden. Ook in historische teksten vind men rekeningposten waarbij ze met honderden tegelijk werden aangeschaft. Bijvoorbeeld de adelijke heer Jan van Blois liet te Dordrecht 400 drinkkannetjes aanschaffen voor een militaire campagne. Tijdens een andere militaire campagne van diezelfde Jan liet hij in Deventer kannetjes aanschaffen.

The ceramics of the Low Countries in the 14th century consisted mainly of earthenware and stoneware. The red and grey earthenware could be manufactured from local Dutch clay but this earthenware was relatively porous and therefore not very fit to use in drinking vessels. But the clay that was abundant near the german Siegburg is very fit to withstand a very hot baking process making the clay into stone and therefor less porous. Consequently the potters of Siegburg conquered the Dutch market with their superior drinking jugs, beakers and bowls of stoneware. Hundreds of them are found on archaeological sites of castles and towns. Also in historical texts there are account entries telling about the purchase of hundreds of these at a time. For example the noble lord Jan van Blois had 400 drinking jugs bought at Dordrecht for a military campaign he was planning. During another campaign of the same Jan, he had jugs bought in Deventer.

Item ghecoft Todrecht ter voirscreven reyse 400 drinckanne 54 s. 8 d.

Item bi den selven om kannen te Deventer costen 8 s. 4 d. g.

Op basis van alle Nederlandse archeologische vondsten van Siegburg drinkgerei van de midden tot late 14e eeuw waar ik mijn handen op kon leggen, heb ik twee jaar geleden een catalogus samen gesteld voor Deventer Burgerscap. Nijso heeft deze vorig jaar ter hand genomen en deze mooie groepsbestelling gerealiseerd. Nu kunnen we onze bier en wijn uit correcte kannetjes, potjes en schaaltjes drinken.

Based on all the Dutch archaeological finds of Siegburg drinking vessels of mid to late 14th century that I could find, I made a catalog two years ago for Deventer Burgerscap. Nijso used it last year to make this great group order of stoneware. Now we can drink our beer and wine from the right kind of jugs, beakers and bowls.

Hee schal smeden eer hee synes sulues wert

2011-01-11T05:34:00.000-08:00

Ik vond deze bepaling van 1382 voor de smedenknechten van de stad Riga (oude Hanzestad) over wat zij moesten maken als meesterstukken voordat zij 'zijnes zelven' (zelfstandige meester) konden worden. Het past goed bij de teksten over smeedgereedschappen die ik een paar maanden terug gepost heb.

I found this law for 1382 meant for the smiths apprentices in the town of Riga (old Hansa town) stating what masterpieces they had to make before they could be 'themselves' (independent master). It goes well with the texts about smithy tools I posted a few months ago.

Vortmer so neschal neen denst knecht in vnseme ampte synes sulues werden hee en hebbe hier gedenet en jaer vnde vortmer wanner hee synes sulues werden wil. Is hee en groffsmedeknecht hee schal smeden eer hee synes sulues wert een gud tymmerbijl vnde schal smeden en gude sadelexen vnde een gud hufiseren. Vnde is hee en cleensmydeknecht hee schal smeden (eer hee synes sulues wert) een gud par sporen vnde en gud par stegerrepe vnde schal maken een gud slod van dreen crusen dat dee dree stacke jo vnstraffelke syn. Vnde is hee een messer smede knecht hee schal smeden en gud weyde mes een gud stekemest vnde een hud brodmest dat desse dre jo vnstraffelke stan. Dyt scholen desse vorss. dre smeden in des werkemesters hues welker dee synes sulues werden wil.

Outfit voor Fenne, work in progress

2010-12-03T06:24:00.000-08:00

Het moet bijna 500 jaar geleden zijn dat ik nog iets op deze blog gepost heb! Zo voelt het in elk geval.
In 2008 ben ik heel enthousiast begonnen aan een gloednieuwe outfit voor mijn middeleeuwse personage Fenne. Ondertussen ben ik met een beetje geluk ongeveer halfweg.

Work on a new hood.

Wat al gedaan is: een eenvoudige grijze jurk met enkele knoopjes aan de pols and hals, een open kaproentje, witte sokken en geruite kousen en een linnen huve of kapje.
Wat nog moet: een kaproen met knoopjessluiting, een warme wollen overrock, en een paar wanten. Aan de eerste twee dingen ben ik nu aan het werken.

Inserting gores.

It must have been 500 years since I last posted to this blog! It feels that long anyway.
In 2008 I started work on a new outfit for my medieval character Fenne. Two years later I'm about half way completing it.

Pattern pieces cut to size for a new winter dress.

What is already finished: a simple grey dress with buttons at the wrists and chest, an open hood, white socks and checked stockings and a linen huve or cap.
What still needs work: a hood with buttons, a warm woollen winter dress, mittens.

Baselard

2010-12-03T03:46:00.000-08:00

Een sneak preview van een nieuw project, een die aan mijn nieuwe riem met beslagstukken moet gaan hangen. Het wordt een scherp kort zwaard van het type bazelaar, gebaseerd op de vondst die uit de voormalige gracht van het kasteel Voorst is gehaald. Dit kasteel werd in 1362 belegerd, veroverd en afgebroken (o.a. door Deventer!).

A sneak preview of a new project of mine, to complement my new plaques belt. A sharp baselard type short sword based on the one that was excavated from the castle Voorst site. This castle was besieged (by a.o. Deventer!), conquered and demolished in 1362.

Leren foedraal voor schrijftabletten

2010-11-13T06:20:00.000-08:00

Handelaren gebruikten in de middeleeuwen kleine houten plankjes, bestreken met was, om aantekeningen te maken. Een pakket bestond vaak uit 4 tot 6 plankjes, bijeengehouden met scharnierende touwtjes. De plankjes waren vaak relatief klein, 5x10 cm tot 10x15cm groot en ongeveer 2-3 mm dik. Het meest gebruikte materiaal was vruchtenhout (appel,peer,kers). Dit hout heeft een fijne structuur en kan makkelijk in dunne plakken gezaagd worden. In het hout wordt aan een of aan beide kanten een rechthoek uitgesneden van ongeveer 1 mm dik dat volgesmeerd wordt met gekleurde (vaak zwarte of groene) was.

Merchants used small wooden writing tablets covered with wax to make notes. A bundle usually consists of 4-6 tablets, held together with yarn. The tablets were relatively small, 5x10cm to 10x15 cm and about 2-3 mm thick. It was usually made from the wood of apple, pear or cherry trees. A rectangle was cut out of one or both sides, about 1 mm thick. This was then filled with colored wax, usually black or green.

Deze schrijftabletten werden opgeborgen in een leren foedraal. Dit was vaak een losse leren doos met een koord dat aan je riem kon worden vastgemaakt. Ook zijn er riemtassen teruggevonden met een opgenaaid vak voor schrijftabletten.

De foedraal werd vaak uitbundig versierd. Bloem/bladmotieven en jachtmotieven waren zeer populair in de 14e en 15e eeuw.

These writing tablets were kept in a leather case. This was often a leather box with a cord that could be attached to a belt. Leather purses with a sewn-on case for writing tablets have also been found.

The leather case was often elaborately decorated. Flower/leaf patterns or hunting scenes were popular in the 14th and 15th century.

De schrijfstift werd gemaakt van hout, been of messing/brons.

Deze foedraal heb ik voor Bertus gemaakt. De voering is gemaakt van kalfsleer en de buitenkant van dun koeienleer, beide natuurlijk gelooid. Het leer is gekleurd met een oplossing van azijn en ijzer, wat een donkerblauwe tot zwarte kleur geeft. Het motief is gebasseerd op een origineel in de collectie Boijmans van Beuningen in Rotterdam.

The writing stylus was made of wood, bone or bronze. I have made this leather case for Bertus. The lining is calf leather and the outside is thin cow, both vegetable tanned. The leather was colored using a solution of vinegar with iron, which gives a dark blue, almost black color. The decoration is based on a surviving case in the collection of Boijmans-van Beuningen in Rotterdam

Yours,
The evil shoemaker

THE EVIL SHOEMAKER (and the dumb merchant?)

2010-11-08T16:12:00.000-08:00

While browsing through my event photos, I stumbled upon this folder of 2007.

The photos were made during a feast of our umbrella society LHO. It was not part of the feast, but a few of us DB guys just decided to have some fun with making photos. We came up with the following story as we went along:

THE EVIL SHOEMAKER
(and the dumb merchant?)

In the Year of our Lord 1370 in the town of Deventer...

There lived a happy merchant couple.

And a master shoemaker...

who made lovely leather items.

Upon a wintersday, merchant Johan Crullinghe and his friend Laurens Johanss Lewe were walking along the Noordenbergerstrate...

where they encountered one of the shoemakers houses and had a look inside.

Johan had been thinking about a gift for his wife and there he saw lots of pretty merchandise lying on this shoemakers table.

Inside Johan and Laurens enthusiastically greeted the good craftsman, called Iohannes Beterdansiinvader (betterthanhisfather).

The shoemaker showed all his goods and Johans attention was drawn to a particular patten.

A good price was negotiated. The poor shoemaker was torn to let go of such a beautiful piece of superb craftsmanship.

Good silver coin was handed over...

in exchange for the patten.
(note the malicious look in the shoemakers eye...)

Extremely delighted with the new aqcuisition of such a precious and superb patten they went to Johans home.

There, good spirited and with the patten hidden behind his back, Johan beckoned to his wife.

Engele was in full and glad surprise when she heard the news of a gift by her husband.

Johan went on his knees and offered his wife this token of his everlasting love and loyalty to her.

Engele accepted the patten and then asked Johan where the second one was. As pattens come in pairs because of your two feet...

Also, that one patten was plainly broken. The leather just came off...

A gift of ONE patten, and BROKEN at that.
Engele was at first saddened by this...

but this made way for Dissapointment! and Anger! towards her foolish husband!

"Token of your love!? Here! feel my token for this silly broken gift!"
And she smacked him in the face with the patten.

Furious, Johan and Laurens walked back to the shoemaker.

They took the evil shoemaker, who had sold Johan this one broken patten, by surprise.

Johan and Laurens pulled him over the table, patten heaved high in the air...

and SMACK!
"Take that, you evil shoemaker! That will teach you selling damaged goods to good citizens!"

Johan took back his money and left the patten in the care of the shoemaker.

Back home he told the news and his wife forgave him.

And all was well again!!!

- THE END -

I must admit, we had lots of fun making these photos. Let's do it again some day! 8-)

Saussieren, zoutvat & candelaeren

2010-10-21T17:13:00.000-07:00

Het tweetalige Bouc vanden Ambachten / Livre des Mestiers, dat in ca. 1371 in Brugge werd geschreven, stelt duidelijk waar een burger het allemaal niet aan mag ontbreken in zijn huis aan meubilair, potten en pannen, etc. Ook tafelgerei passeert de revue, bijvoorbeeld:

The bilingual Bouc vanden Ambachten / Livre des Mestiers, written in Bruges in c. 1371, clearly states what a civilian should have present in his house like furniture, pots and pans, etc. Also tablewear is mentioned, for example:

Noch moet men hebben tenine telioren ende plateelen, scotelen ende saussieren, zoutvaten ende taillioren ende candelaeren van copre.

Encore faut il avoir plas d’estain et platiaus, escuelles et sausserons, salieres et tailloirs et candeleirs de cuevre.

"Also, one should have pewter trenchers and plates, dishes and saucers, salt cellars and trenchers and candleholders of copper."

Als ik dit, voornamelijk tingoed, lijstje neem als een uitgangspunt voor het recreëren van mijn eigen 1370 gedekte tafel, kan ik al een paar objecten aanvinken, namelijk de tenine saussieren, zoutvat & candelaeren van copre.

If I take this, mostly pewter, list as a starting point for recreating my own 1370 set table, than I can check away some of the objects already, namely the saucers, salt cellar and candle holders.

De tinnen saussieren zijn afkomstig van Lion Heart Replicas en in het algemeen gebaseerd op laat middeleeuwse vondsten. Zie ook http://deventerburgerscap.blogspot.com/2008/09/recente-aanwinsten.html

The pewter saucers are from Lion Heart Replicas and are based on late medieval finds. Already bought in 2008.: http://deventerburgerscap.blogspot.com/2008/09/recente-aanwinsten.html

De messing candelaeren zijn aangekocht bij Poolse koopman (Historical Reconstructions Cezar (geen website) bij de veldslag reenactment te Morimondo dit jaar in mei. Zie ook: http://deventerburgerscap.blogspot.com/2010/05/morimondo.html
Ze zijn nagemaakt naar een archeologische vondst uit Polen. Omdat zij van hetzelfde type zijn als deze Brugse kandelaartjes http://deventerburgerscap.blogspot.com/2009/03/pewter-candleholders.html van ca. 1370-1380 was ik in elk geval zeker over de datering ervan. Eenmaal thuis kwam ik er achter dat zo'n kandelaar ook in s'Hertogenbosch is opgegraven.

The brass candle holders were acquired from Polish merchant Historical Reconstructions Cezar (no website) while at the Morimondo battle reenactment this year in May: http://deventerburgerscap.blogspot.com/2010/05/morimondo.html
They were made after a archaeological find from Poland. But seeing their resemblance to the small pewter ones from Bruges http://deventerburgerscap.blogspot.com/2009/03/pewter-candleholders.html, which date from c. 1370-80., I was at least sure of a correct dating. Back home I found out such a candleholder was dug up from the Dutch town of s'Hertogenbosch as well.

Het tinnen zoutvat heb ik gisteren gekocht! Dit fijne werkstukje is gemaakt door Scip van Aventueren (website in aanbouw hoor ik). Het is gebaseerd op een midden 14e eeuws beschadigd exemplaar dat mogelijk in Frankrijk gemaakt is. Het bevind zich in het Joanneum Museum in Graz, Oostenrijk.

And the pewter salt cellar was bought yesterday! This lovely piece of work was made by Scip van Aventueren (website forthcoming so I hear). It is based on a mid 14th c. damaged specimen, now in the Joanneum Museum in Graz, Austria, which was maybe made in France originally.

Der smede herwede

2010-10-19T06:48:00.000-07:00

In de erfenis-wetten van de Westfaalse stadjes Geseke en Rüthen staan lijsten opgesteld met smidse gereedschappen. Hierdoor krijg je een leuk inkijkje in wat voor dingen een smid moest hebben om te kunnen werken én hoe die toen genoemd werden.

In the laws on inheritance of the Westphalian towns of Geseke and Rüthen one can find lists of smithy tools. It gives a nice insight into what tools a smith needed to have and what their names were.

Geseke, c. 1360-70

Wat men ghevet tho der smede herwede. Dat beste anebelte, is dar nicht dan eyn dat selvet hort dar to, sint dar mer, de anderen bliven in der were, twe blasbelge eyn hanthamer und eyn vorhamer, eyn scherven tange und eyn hant tange, eyn scredere, eyn spunt nagel yseren, eyn hofnagel yseren, eyn hofhamer, eyn hoftange, scufyseren, zentyseren, hofmest, de esen quast, de wellenlepel, hertyseren, eyn underyseren, eyn spankrampe, eyn stempel, eyn dorslach und dat scortevel.

'What is given to the smiths inheritance. The best anvil, is it not there then one that belongs thereto too, are there more, then the others stay in the inheritance, two bellows, a handhammer and a forehammer, a plate pair of plyers and a hand pair of plyers, an anvil chisel, a rivet nail iron, a hoofnail iron, a hoofhammer, a hoof pair of plyers, shoveliron, 'zent?' iron, hoofknife, an ashes brush, the welding spoon, hearth iron, a underiron, a tensionclamp, a stamp, a nail punch and an apron.'

Rüthen, 14th c.

Wer et eyne Smyt do ghvet he tho dussen vorgen. dingen est se da synt, syne blaasbeelghe, synen hanthamer, eyn lopen, eynen hofhamer, eyne hoftangen, eyn scorthevel und eyn scufyseren.

'Is it a smith, then he gives in addition to the forsaid things, if they are there, his bellows, his handhammer, a small shovel, a hoofhammer, a hoof pair of plyers, an appron and a shoveliron.'

Ick hadde gerne want

2010-10-08T06:43:00.000-07:00

Laatst vond ik een wet ten behoeve van de wantsnijders in het vreedzaam reguleren van hun handel in stoffen in Lüneburg van 1402. In het kader van het bouwen aan mijn personage als koopman uit Deventer vond ik dit erg leuk om te lezen. Hier volgen een aantal bepalingen uit dit document, met snelle niet helemaal foutloze vertaling door mij:

Some days ago I found a law which regulates the cloth cutters trade in cloth in Lüneburg in 1402. As I am still or always constructing a merchants persona from Deventer I found this very interesting to read. Here is a selection from this document, with quick and very dirty translation by me:

Item ok enschal nemant deme anderen sine koplude enttheen efte entropen, wan se over dem renstene gaen; vor wes kisten se negest syn, de mach en tospreken, eft he wylle.

Niemand (geen wantsnijder) zal de anderen hun kooplieden (klanten) ontnemen (?) of toeroepen, wanneer ze over de stenen lopen; voor wiens kist ze het meest dichtbij zijn, diegene mag hen toespreken, als hij wil.

No one (no cloth cutter) shall take or call away another mans merchant (customer), when they walk over the stones; for whoms chest they are standing closest, he may call to them, if he wishes.

Item nemant schal sin want uppe de bank setten vor synes naber kisten, he endo dat myt synes naburs willen.Wert he darumme beclaged, he schal dat betere myt III lb.

Niemand zal zijn stoffen op tafel zetten vóór zijn buren hun kisten, tenzij met goedkeuring van zijn buren. Als hij daarom aangeklaagd wordt, zal hij 3 lb. moeten betalen als boete.

No one shall put out his cloth on a table in front of the chests of his neighbours, unless with their consent. If he is accused of doing this, he shall have to pay a fine of 3 lb.

Item ok enschal nemant syn want hoger upstapelen vor sine kisten uppe der bank, dan VI stucke smales Engels. We sin want utsettet, de schal dat wedder insetten alse he ersten kan, dat he synem nabure nynen schaden do.

Ook zal niemand zijn stoffen hoger opstapelen voor zijn kist op de tafel, dan 6 stukken smal Engels. Wie zijn stoffen naar buiten zet, die zal dat weer naar binnen zetten zo snel hij kan, zodat hij zijn buren geen schade doet.

Also no one shall stack up their cloth before their chest on the table higher than 6 pieces of narrow English (cloth). Who puts out their cloth, he shall get it back in as soon as possible, so as not to harm his neighbours.

Item kemen koplude uppe de lofynnen efte up dat wanthus unde spreken in dat gemeyne: "wy hadden gerne want", edder: :"ick hadde gerne want", so schal nymant spreken: "wat wande wolde gy hebben?" men he mach spreken: "des is hyr genoch veyle". Nemant endegedinge myt den luden, mer malk ga vor syne kisten; vor wes kisten de koplude negest komen, de spreke en to unde vorkope en, ist he kome.

Als er kooplieden in de losinnen (marktplaats?) of in het wanthuis binnenkomen en in het algemeen spreken: "wij hadden graag stoffen", of "ik had graag stof", dan zal niemand zeggen: "wat voor stoffen wil jij hebben?" maar hij mag spreken: "er is hier genoeg". Niemand gaat onderhandelen met de kooplieden, maar elk gaat voor zijn kist staan, en voor wiens kist de kooplieden het meest dichtbij komen, die spreekt hij toe en verkoopt hij aan, als ze zijn gekomen.

When merchants enter the losinnen (marketplace?) or the clothhall and in general say: "we would like to have cloth", or "I would like to have cloth", then no one shall say "what kind of cloth do you want?" but he may say "there is plenty enough here". No one shall go trade with the merchants, but each shall stand before his chest, and when their chest is closest when the merchants pass, he can talk to them and sell to them, if they come.

Item droge en kopman wand umme besyndes willen unde wolde darna to eneme anderen gaen unde halen ok want umme besyndes, des schal men nemande staden, id ensy dat he dat ander want wedderbracht hebbe synem nabure.

Als een koopman stof draagt om het te kunnen bekijken en als hij daarna naar een ander wil gaan om daar ook stof te halen om te bekijken, dit zal niemand toestaan, tenzij hij eerst de andere stof weer teruggebracht heeft bij zijn buur.

When a merchant carries cloth to look at and wants to go to another and get there also cloth to look at, no one shall allow this, unless he has first brought the cloth back to his neighbour.

...

Item eyn jewelik wantsnyder schal hebben enen wachter myt enem spete und mit enem ysern hode und mit ener luchten dar eyn licht inne barne vor siner wantkisten so lange bet de erste misse ut ys unde dat me van dage sen moge.

Elk wantsnijder zal hebben een wachter met een speer en een ijzeren hoed en met een lantaarn waar een kaars in brand voor zijn stoffenkist zo lang tot de eerste mis uit is en men de dageraad kan zien.

Each cloth cutter shall have a guard with a spear and a iron hat and a lantern with a burning candle in it, for his clothchest as long as the first mass is done and the break of day can be seen.

Item ok schal eyn jewelik wantsnyder sinen wachter anrichten, dat he nynerlye unstur dede in den wanttelden und myt synen medewachteren.

Ook zal elk wantsnijder zijn wachter instrueren, dat hij op geen manier onstoer doet in de stoffenruimtes en met zijn medewachters.

Also each cloth cutter shall instruct his guard, that he shall in no way behave uncouth in the clothrooms and with his fellow guards.

Thomas III de Saluces, Le Chevalier errant, France (Paris), c. 1400-1405
Paris, BnF, département des Manuscrits, Français 12559, fol. 167

Leer van de Meester

2010-09-27T00:23:00.000-07:00

In een ruime kelder aan de Grote Markt van Haarlem is het Archeologisch Museum van de stad gevestigd (en zoveel van die musea heeft Nederland niet, dus een kelder is al heel wat). Daar zijn vijf DB'rs gisteren de tijdelijke tentoonstelling 'Leer van de Meester' gaan bekijken. Waarvan een zelfs vanuit een kinderbuggy. Want je moet jong beginnen!
De tentoonstelling was een door de Haarlemse stadsarcheoloog opgezette expositie ter ere van de een paar jaar geleden overleden Olaf Goubitz, dé expert op het gebied van archeologisch Nederlands leer. Volgens de online aankondigingen was gisteren de laatste dag van de tentoonstelling, dus we waren nog net op tijd.

A spacious cellar located at the Grote Markt in Haarlem is the home of the Archaeological Museum of Haarlem (and there are not that many Arch. museums in the Netherlands, so a cellar is quite something). Five of us from Deventer Burgerscap visited the temporary exhibition 'Leer van de Meester' ('leer' means leather ánd learn) there yesterday. One even did so while being pushed about in a buggy. You have to start young!
The exhibition was set up by the town archaeologist of Haarlem to honour the late Olaf Goubitz, thé expert on Dutch archaeological leather. According to the online announcements the exhibition was to last till yesterday, so we were there just in the nick of time.

Nijso & Laurens

We hadden om 10:30 afgesproken bij de ingang van het museum. Compleet niet de openingstijden in het oog houdend... (13:00-17:00). Dan maar koffie, rondje kerk en lunch eerst. Na de afdaling in de museumkelder, stipt om 13:00, werden we verwelkomt door een stukje papier met daarop de informatie gepend dat de tentoonstelling is verlengd tot 10 oktober.

We had agreed to meet each other at 10:30 in front of the museum. Of course we had forgotten about the museums opening hours... (13:00-17:00). But this was solved by drinking coffee, strolling about in the church and having lunch. After descending into the museumcellar, at 13:00 exactly, we were welcomed by a piece of paper with scribbled on there that the duration of the exhibition is extended to the 10th of October.

1300-1350, Haarlem

Enfin, binnen zijn we een uurtje á anderhalf zoet geweest met het vastleggen van de leervondsten (schoenen, schedes, foedralen, etc.) op de gevoelige digitale plaat. Niet alle tentoongestelde stukken waren opgegraven uit de grond. Sommige waren opgediept uit de nalatenschap van Goubitz zelf, het waren door hem vervaardigde replica's. Een van de schoenen was zelfs door hemzelf gedragen, bij wijze van experimentele archeologie. Het algemene uitzicht van deze replica's kwam toch verdacht bekend voor... :)

Inside, we must have been busy for one or one and a half hour with making lots of photos of the leather finds (shoes, scabbards, casings, etc.). Not all exhibited pieces had been excavated from the soil. Some had been dug up from Goubitz' legacy. They were replica's made by himself. One of the shoes had even been worn by him, as a means of personal experimental archaeology. The general view of these replicas somehow looked quite familiar to us... :)

Goubitz replica

vakantie in visby, gotland

2010-09-12T03:57:00.000-07:00

Machtel, Merel en ik zijn een weekje naar Gotland geweest om daar te genieten van de natuur en middeleeuwse cultuur. Op Gotland zijn bijna 100 kerken, de meesten uit de 12e-14e eeuw. Een aantal daarvan hebben we bezocht. Enkele hebben nog originele wandschilderingen. Soms hebben ze zelfs nog wandkastjes met het originele slot. De meeste 'losse' voorwerpen liggen niet meer in de afzonderlijke kerken maar in het museum of museumdepot van Visby.
Het museum in Visby is ook erg interessant. De op het eiland verspreide vikingstenen zijn allemaal naar het museum gebracht en ook zijn enkele vikingschatten (de grootste bevatte 65 kg aan zilver) tentoongesteld. Er is nogal wat gevonden op het eiland, waaronder (vroeg middeleeuws) compleet paardentuig met beslag, een ophanging voor kookgerei, ontzettend veel juwelen, etc.
Enkele voorwerpen gevonden in massagraven uit de slag bij Visby (1361) zijn ook tentoongesteld: een paar malien coifs met schedel er nog in, een malienkolder, een paar coats of plates, wat zwaarden en dolken.

Een ander leuk voorwerp in het museum was een tinnen drinkkan uit de 14e eeuw. Een helft van de 14e eeuwse gietmal is ook teruggevonden.

We went to visby last august and visited some medieval churches and the museum. An interesting find for our period was a 14th century pewter drinking vessel. One half of a casting mould was also found.

J'aime des Brocanteries!

2010-08-03T16:00:00.000-07:00

Het lijkt er op dat in het zuiden van de Ardennen bijna elk dorp de jaarlijkse traditie heeft om een rommelmarkt te organiseren op een zomerse weekenddag. Hier worden oude spullen verkocht die al jaren op hun zolders lagen te verstoffen. Deze rommelmarkten, lokaal bekend als Brocantes, zijn het zeker de moeite waard om door te neuzen op zoek naar levende geschiedenis artikelen. Natuurlijk is er veel rommel, maar ziehier wat ik in de Brocanterie van het dorp La Cuisine op de kop heb getikt, twee zeer mooie hulpmiddelen voor in de keuken:

In the south of the Ardennes (south east region of Belgium) almost every village seems to have the tradition of organising their own annual flea market on a summer weekendday, a selling place for old items that have been collecting dust on their atics for years. These markets, also known as Brocantes, are worthwhile to browse through if you are looking for useful living history goods. Of course there is a lot of junk, but look at what I found in the Brocanterie of the village of La Cuisine, two very cool kitchen utensils:

In het Middelnederlandsch Woordenboek staan zij bekend onder de namen drievoet / treeft en haal:
- Een groten treeft ende een groot becken / - Om eenen dryvoet in der coeken
- In der koicken eyn haell
Op de drievoet kun je een kookpot of ketel of pan naast of boven het vuur plaatsen. De haal is een in hoogte verstelbare haak die je boven het vuur hangt en waar je een ketel aan kunt hangen.

In the Middle Dutch Dictionary these are called a drievoet / treeft (tripod / trivet) and haal. On the trivet a cauldron, cooking pot or frying pan could be placed next to or above the fire. The haal was used to hang a cauldron from above the fire and it was made in such a way that the height could be altered.

Een van de Archeonsmeden wist mij te vertellen dat de door mij gekochte exemplaren allebei van smeedijzer gemaakt zijn en gezien het type staal en de manier van smeden waarschijnlijk al minstens 150 jaar oud.
Uit archeologische en kunsthistorische bronnen blijkt dat ze nauwelijks tot niets verschillen van de drievoeten en halen die men in de 14e eeuw gebruikte.

I showed them to one of the blacksmiths from Archeon and he told me that considering the type of steel they were made from (wrought iron) and the techniques with which they were made, they were probably at least 150 years old already. And their shape has not changed in centuries. When looking to sources of 14th century specimens, you can see they hardly differ, if at all.

Archeologische vondst van een treeft uit Londen, 1350-1400
Archaeological find of a trivet from London, 1350-1400

Miniatuur uit het Elzasser manuscript van de Goldene Legende, van 1362
Miniature from the Alsatian manuscript of the Goldene Legende, from 1362

Azincourt 2010

2010-07-28T05:44:00.000-07:00

Roberto en ik zijn een weekje naar Normandië geweest, om daar onder andere coole middeleeuwse meuk te bekijken, waaronder de kathedraal van Notre Dame in Bayeux en het daar eveneens gestalde beroemde Tapijt over de geschiedenis voorafgaand aan de slag bij Hastings (1066) en de daaropvolgende Normandische bezetting van Engeland, met een interessante expositie vol afzichtelijk onauthentiek geklede poppen, leuke info over de geschiedenis van het wandkleed, redelijke replica's van op het kleed voorkomende gebruiksvoorwerpen en coole maquettes van onder andere Winchester Cathedral in aanbouw, een Anglo-Normandisch dorp rond 1100, een haven en de Londense Tower in de 11e en 12e eeuw. Verder zijn we op bezoek geweest in een leuk kasteeltje in Creully, een 12e eeuwse priorij bij St-Gabriel met 14e eeuwse kerk (waarvan alleen het koor nog stond), het kasteel te Falaise, de gigantisch coole gothische abdij van Mont-Saint-Michel (met omliggend drijfzand), en op de heen- en terugweg deden we Rouen aan met veel gothische gebouwen (zelfs nog houten huizen van - ik vermoed - ca 1400), en de kerk in Eu, waar 14e eeuwse edelen begraven lagen in de crypte, en het slagveld bij Crécy.

Na deze enerverende reis, waar we honderden foto's hebben gemaakt (Roberto zelfs ca 2000), sloten we onze korte vakantie af met het traditionele veldslagevenement Azincourt. Margje en Martin Wessels waren er al toen we aankwamen, en we konden gratis bier tappen. Femke, Lea, Trude en Lisette kwamen laat op de avond nog aan en we hielpen hen om in het donker hun tenten op te zetten. Daarna mengde ik me, later vergezeld van Roberto, onder de luitjes van de Oxfords, die samen met Chris Skinner (sir Thomas Erpyngham) glazen drank rond lieten gaan, onder de vraag 'Do you know the bisshop of Winchester?' - wat een hint was het glas eens door te geven. We raakten in een interessante discussie tussen Chris en stephan van Trivium over waarom "Inglourious Basterds" niet leuk is als je hem nagesynchroniseerd in het Duits bekijkt. Het werd nogal mistig die nacht.

Op zaterdag was het erg warm, en we hielpen met het maken van vuur, het braden van worstjes en het voorbereiden van de stoofpot. Chris wilde iedereen bedanken dat we er weer waren, omdat het dit jaar het tiende jubileum was van het evenement. Over vijf jaar is het vast nog leuker, als het ook nog eens 600 jaar geleden is dat de slag plaatsvond. De slag werd uitgesteld tot 17.00 uur door de hitte, en verliep wat rommelig, was langdradig en ik had niet het gevoel veel te kunnen doen. Ik vergezelde Martin aan de Franse kant, waar hij al jaren vecht, omdat de hertog van Brabant de Fransen steunde. 's Avonds was er een heidense huwelijksceremonie voorgezeten door Stacey Skinner (waarom Azincourt daarvoor de uitgelezen plek was weet ik ook niet) gevolgd door meer gratis bier, door onszelf ipv de dorpelingen gemaakte worstenbroodjes, en natuurlijk bandyball, waarbij de LHO-dames in het team 'The lazy witches' zich vooral door de daarvoor aangestelde knechten (te weten, Roberto en ikzelf) van drankjes en hapjes lieten bedienen en min of meer bedoeld verloren.

De zondag was voor iedereen een duf dagje, zo leek het. Het weer was wat grauwer en koeler, en de kinderen Wessels verveeld en ondeugend. We bakten pannekoeken, gingen bolletjes draad shoppen bij the Mulberry Dyer, en ploegden door de stortvloed aan publiek. De slag wederom om 17.00 uur, verliep nu beter. Frederiek de Smeyter (Fredje) was onze aanvoerder. Ik wist Bert van de Ven een paar stevige zwaardhouwen te verkopen voor ik neerging, en Alex van Hoogstraten, in de veronderstelling dat ik aan zijn kant vocht, probeerde mij op mijn voeten te krijgen, maar ontving mijn Fransche wraak in zijn buik. Na de slag genoten we van de pannekoeken, ruimden op en zwaaiden de vier dames uit. Roberto en ik bleven nog een nacht met de Wesseltjes, daarbij genietend van onze perencider. Roberto was eigenlijk nogal moe en verlangde naar zijn eigen bed, maar ik verzekerde hem dat we beter konden blijven en morgen fris naar huis konden gaan, in plaats van ergens diep in de nacht thuiskomen.
Achteraf bleek de volgende dag dat we veel sneller waren dan ik dacht.

English translation and photo's are soon to be added.

Mes voor Hermann

2010-07-23T12:29:00.000-07:00

Op QuackenBruck kwam ik Hermann tegen. Hermann vroeg of ik een messchede voor hem kon maken. Geen probleem natuurlijk. Hermann stuurde me zijn messen. Het bleken er drie te zijn, een rondeel (dolk), een eetmes en een 1-tandige vork (ook wel priem genoemd, maar dat associeren we tegenwoordig vooral met ambachtelijke gatenprikkers). Voor elk van de messen heb ik eerst een aparte schede gemaakt van kalfsleer, met de vleeskant naar buiten. Deze drie schedes worden aan elkaar geplakt met lijm en vervolgens overtrokken met dun en soepel koeienleer. Voor de begeleidende messen wordt een snede in de zijkant van het leer aangebracht waardoor het mes naar buiten getrokken kan worden. Dit is een techniek die bij een aantal messen in 'Knives and Scabbards' voorkomt.

Het probleem van de rondeel is dat het een erg klein bladoppervlak heeft. Als je een begeleidend mes in de schede wil toevoegen, moet het buitenleer erg elastisch zijn om een goede vorm te houden. Met twee begeleidende messen is het, laten we zeggen, een uitdaging. De eerste schede is dan ook niet helemaal gelukt. Ook het weer speelde hierbij mee. Bij een temperatuur van 32 graden met nat leer werken is geen goed idee: het trekt krom, krimpt, enz, Maar het resultaat van de tweede schede is redelijk goed. Ik heb de buitenkant met enkele simpele lijnen versiert en het geheel geolied. Hermann schreef: "Es ist sehr schön geworden" En ik ben ook weer een ervaring rijker. Ziehier een foto gemaakt met onze retro Oostduitse camera omdat de digitale in het opblaasbadje is gegooid door een enthousiaste dochter.

In Quackenbruck I met Hermann, who asked me if I could make a scabbard for him. No problem, I thought. It turned out to be a complicated scabbard, for a rondel dagger and a companion knife and prong (a knife with one tooth). I first made three scabbards of calf leather for each of the knives, and then glued them together (authentic!). I then covered them with thin cow leather and cut two slits for the knife and prong. It is important to use very supple leather or else the shape of the knives will be lost in the covering. Hermann was glad and so was my daughter, who dropped my digital camera in the pool. Here are two pictures made with my East-German almost-antique camera

Quakenbrück

2010-06-13T01:43:00.000-07:00

Vijf en zes juni ging een delegatie van Deventer Burghers naar het plaatsje Kwakenbrugge in het prinsbisdom Osenbrugge. Er was een vertoning van ambachten rondom de Sint Sylvesterkerk waar wij onze gigantische tent ternauwernood konden opzetten, half over de 17e eeuwse graven heen. We waren gevraagd door de Vruntlike Tohopesate, waar nog meer leden van aanwezig waren.
We waren de avond ervoor bij Nijso en Machteld gearriveerd, aten daar spaghetti in de tuin, en wachtten tot Bertus gearriveerd was, die pas om half 11 daar kon zijn. Op zaterdag vertrokken we in alle vroegte (half 7) om net op tijd aan te komen.
Het was heel zonnig, en al vroeg tamelijk heet. Bertus en Nijso veroverden zich een plekje in de schaduw van een grote populier. Bertus zou het met zijn veldsmidse al heet genoeg krijgen. Nijso bewerkte zijn leder als vanouds. Machteld was voor een groot deel van de tijd bezig met dochtertje Merel, en tussendoor borduurde ze wat; Lea testte haar grote nieuwe koperen ketel op een vuurtje - binnen 2 uur was het water al rond de 70 graden.
Ik had me voorgenomen een lekker maaltje te bereiden. Op zaterdag besteedde ik een deel van de middag in de zeepjesverkooptent van Wieze, die tot mijn grote verrassing ook bij Tohopesate was aangesloten. Des middags deed ik nog wat laatste boodschapjes, samen met Machteld. Ik had eigenlijk kip van het spit willen maken, maar we hadden de kip doelbewust in de koelkast van huize Beishuizen laten liggen, want met dit weer zou die niet lang goed blijven. In de lokale supermarkt verkochten ze echter alleen diepvrieskip, en dat vonden we ook niks. De kip maakte plaats voor varkensfilet.
Ik bereidde voor die avond een stoofpot van vlees in rode wijn met kruiden, die lekker pittig was, en geroosterde kikkererwten, die niet zo goed lukten. Daarna beklom Nijso de kerktoren, die, vol met schietsleuven, ooit (deels) een militaire functie vervulde. We dronken enkele alcoholische versnaperingen en deden daarna mee met het kleine feestje bij Elvelüüt, waar gedanst en gezongen werd.
We sliepen redelijk, en gelukkig Merel ook, die 'pas' om 6 uur wakker werd en aan het brabbelen was. We stonden uiteindelijk rond half 9 allen op. Deze dag werd nog heter dan de vorige. Nijso en ik deden om 11 uur mee aan de militaire modeshow. Door het hele stadje stonden verscheidene reenactmentgroepen, die het 775jarig bestaan van de stadsrechten opluisterden. Het begon met wat 13e eeuwse ridders, gevolgd door de 14e en 15e eeuw van Tohopi, wat 17e eeuwse musketiers en kanonniers, en een Napoleontisch gezelschap, dit keer geen Fransen of aan Napoleon onderhorige troepen, maar Hannoveriaanse troepen in dienst van George III van Groot-Brittannië (en keurvorst van Hannover) in groene uniformen.
Deze zondag, die door hitte en korte slaap erg vermoeiend was, werden we verbaasd door de behoorlijk korte jurkjes van de kerkgaande jongedames, het overwicht van de pastoor (die bijna echt een herder leek, zoals hij zijn 'schaapjes' de kerk in leidde) en de zwaarheid van het brood. Ik kookte zelfgemaakte pasta (makerouns geheten, een soort tagliatelle van meel en eieren, met gorgonzolakaas) en appelcompote met honing, amandelmelk en kruiden. Dat was bijzonder lekker! We hadden er ook nog meloen bij.
In de avond betrok het en vlak nadat we de tent hadden afgebroken, begon het wat te regenen. Omstreeks 8 uur des avonds vertrokken we, en waren blij thuis te komen, zo moe als iedereen was. Ik vond, toevallig, een winkelwagentje bij het grof vuil, dat mij handig hielp mijn zware tassen van het station naar huis te rijden.

Laurens

Photos and English translation are due.

Morimondo

2010-05-28T09:59:00.000-07:00

Tussen 21 en 24 mei waren wij, de Burgers van Deventer, op veldtocht tegen de Visconti van Milaan. We vertrokken vrijdagochtend vroeg uit Nederland. Ons contingent bestond uit Bertus, Nijso, Roberto, Wilg en Bryndis, en ondergetekende. De tocht voerde ons door het gehele Roomse Rijk, en verliep redelijk voorspoedig, op ca twee uur file in Zwitserland voorbij de St Gotthart. Na een lekker oily pizza arriveerden we rond half 11 's avonds bij de abdij van Santa Maria de Morimundo. Omdat het al laat was, en de tent nog nieuw (we kregen hem de maandag ervoor), besloten we de eerste nacht in het slaapzaaltje te overnachten. Na aankomst dronken we nog wat bier in de abdij en luisterden naar de enthousiast zingende Engelsen van Ye Companye of Chivalrye.

Between 21 and 24 May, us Deventer Burghers went on a campaign against the Visconti of Milan. We left friday morning, and crossed through the whole Holy Roman Empire, with only 2 hours of trafficjam below St Gottharts to delay us. After an oily pizza we arrived at 10.30 PM, and decided to set up camp the next morning because our tent was brand new, and we slept in the little dormitory. We drank a little beer and listened to the happy singing of Ye Companye of Chivalrye.

De volgende ochtend zetten we de tent op terwijl Wilg en Bryndis boodschappen deden in Abbiategrasso. De tent is erg mooi, en we zijn er erg blij mee! We hebben verder een kraampje met mooie spulletjes leeggeplunderd en waar we een fraai eikenhouten vaatje van tien liter kochten. Om al deze dingen te bekostigen, moesten we, in ons 14e eeuwse ondergoed, naar de pin in Abbiategrasso, tot groot vermaak van de inwoners. Iemand vond het nodig ons met een waterballon te bekogelen, maar miste. We aten ook nog een lekker ijsje. Ik probeerde te bestellen in zo redelijk mogelijk Italiaans, wat best ging als je je beperkte tot de woorden die op de borden stonden en die logisch aaneen plakte.

The next morning we put up our new tent, which looks really great, and deprived one of the merchants of some of his fine wares among others a nice keg of oakwood, 10 litres. To pay for this we went to pick up some money at Abbiategrasso, where we were drawing strange gazes, nearly got hit by a waterballoon and ate some icrecream, ordering in our best attempt to Italian.

Het eten was erg lekker; we hadden geen rekening gehouden met wat we zouden krijgen, en dat bleek best veel (we moesten een grote zij varkensvlees afslaan), maar we hadden zelf ook meer dan genoeg. Het menu voor zaterdag was het volgende:
-geroosterde gevulde kip
-varkensfilet met honingmosterdsaus
-rucola en veldsla met peer in geitenkaas
-vijgenpeper
En op zondag aten we:
-varkensstoofpot
-tarly met room
Met veel dank aan Bryndis, die het meeste kookwerk heeft gedaan, en het voortreffelijk heeft bereid! Helaas was de vijgentaart mislukt, maar we hadden zeker genoeg te eten.

At saturday our dinner consisted of filled chicken from the fire, porc with honey-mustardsauce, rucola and pear in goat's cheese and a dessert of figs in spicy-sweet sauce. On sunday we had porc-stew and frumenty with cream. With special thanks to our cook Bryndis, who did a great job!

De veldslag op zaterdag was om half 10 's avonds, en het werd gauw donker. Deze veldslag ging wat chaotisch omdat er eerst vrij heftig gevochten werd (de adrenaline gierde door mijn lijf, ook omdat ik al twee jaar geen grote veldslag meer had gedaan - Ystad vorig jaar was vrij klein) en eindigde wat vreemd toen we ineens afmarcheerden, omdat de grond wat drassig was. Op zondag was de slag rond 6 uur 's avonds, en dit ging lekker, afgezien van de zon in ons gezicht, en we wonnen ook nog. Mijn pavese werd een keer uit mijn hand gegrist door een glavi, en we werden wat verspreid tussen de Engelsen. Het was fijn om weer eens lekker te knokken, maar we moeten toch echt allemaal eens aan de geklonken maliën en betere uitrusting, want we lopen helaas nog steeds in de oncoole butted maliën en dat is misschien in Nederland nog standaard, maar de authenticiteit in Europa stijgt en dat is mooi. Daar willen we natuurlijk wel bijhoren.

The battle on saturday was at 9.30 PM and soon it became dark. We had to adapt a bit, my last great battle was two years ago (apart from the relatively small fight last year at Ystad, Sweden) and the fighting was rugged. We marched off the field suddenly when the leaders decided the ground was too soggy. The sunday-battle was at 6 PM, and although we had the sun on our face, we won. We do long for more authentic armour, starting with riveted maille hauberks and aventails, because the butted rings may be acceptable still in Holland, many European groups turn more and more authentic, and we want to belong to that rising vessel as well.

Op zondag luierden we wat. Roberto voelde zich niet helemaal goed, en sliep wat in de tent (we waren om 7 uur door de dixie-reiniger gewekt, en daarna door vliegen en wespen) en Bertus, Nijso en ik deden mee aan de optocht van de kloosterkerk naar het veld, waar de vaandels gezegend werden. Frappant vond ik dat in de kerk het koor geen hymne of psalm zong, maar Beethoven's Ode an die Freude. Wel een mooi stuk, en ik prefereer de betekenis van die tekst boven elke psalm, maar het was vreemd om het daar te horen. We hielden ook een minuut stilte voor de doden van de veldslag en alle oorlogen, want het overkoepelende thema scheen vrijheid van angst te zijn. Nogal modern.

On sunday we loitered. Roberto felt a little sick (and we were awoken by the mobile toilet-cleaner at 7 AM). Bertus, Nijso and I joined the march from the church (where the choir surprisingly sang Beethoven's Ode to joy instead of a psalm) and held a minute of silence at the blessing of the banners, devoted to warvictims and freedom from fear. Fairly modern really.

Na de slag braken we de tent af en dronken we onze bieren en mede op, om nog wat slaap te vatten. Blijkbaar was ik een van de weinigen wie dat lukte, want door ronddwarrelend stro-gruis was mijn neus verstopt en pruttelde ik wat. Toen ik eindelijk ophield, was dat omdat ik wakker werd van een snurkende kerel die mij sterk overtrof in lawaai. Een uur later moesten we op en vertrokken om 4.13 van het terrein. Vlak erna begon de eerste schemer en bij zonsopgang reden we al in Zwitserland. De reis ging voorspoedig, en we stopten even in Neckarsteinach bij Heidelberg om een tweetal 14e eeuwse grafmonumenten van de lokale adel te fotograferen. De stenen waren erg mooi gerestaureerd en in kleur. Om half zes 's avonds arriveerden we in Arnhem, en iedereen was voor het donker thuis.

After the battle we brought down our tent and after a beer or two (or three, or four) we went to bed for a little sleep. This was made difficult by my nosecold and a man snoring loudly. At 4.13 we left and soon saw the sun rise. By then we were in Switzerland. We stopped on the way home to see some nicely restored 14th c. effigies in Neckarsteinach near Heidelberg. We were home before dark.

Laurens

Gezelligheid (en mini-reisjes) troef!

2010-05-15T11:16:00.000-07:00

Het is alweer een tijd geleden dat ik een blogpost gedaan heb. Sorry, ik ben druk druk druk met mijn paard te leren geloven dat steekspelen doen leuk is. Ondertussen heeft Deventer Burgerscap niet stil gezeten. Zoals in het vorige bericht te lezen hebben Nijso en Machteld een leuk reisje naar Rouen gemaakt. En daarnaast is DB dit jaar ook al weer 3 keer bij elkaar geweest om gezellig bij te kletsen, te vergaderen en natuurlijk ook nieuwe 1370 kleding en gebruiksvoorwerpen te maken.

Het Nieuwjaarsdiner bij Nijso thuis.

De Algemene Ledenvergadering bij mij thuis.

En het dagje naaien, schragentafelmaken en barbequen bij Nijso thuis.

It has been a while since I made my last blogpost. Sigh, I've been too busy trying to make my horse believe jousting is fun. In the meantime Deventer Burgerscap have not been inactive. As you read in the last post, Nijso and Machteld visited Rouen. And next to that DB has already had three get togethers this year. To catch up, talk about past and future events and of course make 1370 stuff.
There was the New Years dinner at Nijso's place, the members meeting at my house and the sewing and table making day at Nijso's again.

Omdat Nijso in Deventer woont maakten Isis en ik van de gelegenheid gebruik om de dag hierna de mooie oude stadskern nog eens door te lopen. Ondanks het druilerige weer was het leuk er weer eens te komen.

Een van mijn favorieten; het terrasje ín het schip van de voormalige Mariakerk.

Het mooie 16e eeuwse waaggebouw waar nu het Historisch Museum in is gevestigd.

De Bergkerk met mooie huisjes er omheen.

As Nijso lives in Deventer, Isis and I took the opportunity to stay around and visit the old city centre the day after. The rainy weather notwhithstanding we still thought it was very nice to see it again.
There was the cafe inside the St. Marychurch, the old Scalesbuilding where now the Historical Museum is located and the Bergchurch with the pretty little houses around it.

Na Deventer zijn we naar Enschede gereden en hebben daar het Rijksmuseum eens bekeken. Er bevonden zich twee kamers met laat-middeleeuwse kunstwerken maar geen van alle écht superinteressant voor de late 14e eeuw. Dat we geen fotos mochten maken was dus niet super erg (maar toch wel jammer heh).
Als afsluiter van de dag hebben we het Duitse stadje Vreden bezocht. Hier bevind zich in de kerk een laat 14e eeuwse grafplaat van een abdis, getooid met gefronste hoofddoek. Na deze op de gevoelige plaat te hebben vastgelegd hebben we er nog het Hamaland-museum bezocht. In dat museum was er op 14e eeuws vlak, op wat parelborduursel na, niet heel veel interessants te vinden. Wel frappant was het topstuk dat we aantroffen. Een waarschijnlijk pre 1300 kazuifel, gemaakt uit laat 7e eeuwse stof, die ooit een tuniek had gevormd.

After Deventer we drove to Enschede and visited the Rijksmuseum. There were two rooms with late medieval works of art but none really interesting for the late 14th c. So the fact that we were not allowed to take photos was not soooo bad (but still a shame of course).
To wrap the day up we went to the small German town of Vreden. Here is a church which contains an late 14th c. incised slab of a abbess, dressed with a fringed headcloth. After having photod her, we went to the Hamaland-museum. Not much 14th c. stuff here either, except for some pearlembroidery. The museums 'piece de resistance' was quite nice to see. A probably pre 1300 chasuble made of late 7th c. cloth which had been a tunica.

Over een week zitten we op ons eerste evenement van dit jaar, nota bene in Noord-Italië, ik heb er zin in!
In a week we'll be on our first event of this year, in Northern Italy, I like it!

Museum Rouen

2010-04-09T04:32:00.000-07:00

Hallo,

Ik had een vergadering in Rouen en ben samen met Machteld en Merel een paar dagen langer gebleven om wat medieval meuk te bekijken. Ze hebben een heel erg mooi museum met heel veel middeleeuwse items. De meeste voorwerpen waren 7e-9e eeuws, onder andere veel gespjes, koperen emmers, en veel glaswerk.
Ze hadden ook een aantal aardewerken kannetjes uit de 14e eeuw. Het meest bijzondere stuk vond ik het 14e eeuwse astrolabium, een instrument om je positie mee te bepalen aan de stand van de zon of de maan. Het originele leren hoesje was ook bewaard gebleven!

In de kelder was een glastentoonstelling. Het meeste glas kwam uit de romeinse tijd, maar ze hadden ook een tiental complete (!) glaasjes uit de 14e eeuw. Een aantal glazen zagen eruit als de wijnglazen van tegenwoordig, met een lange dunne steel en een grote ronde voet. Het glas was geheel transparant zonder groene waas. De kleine drinkglaasjes uit de 14e eeuw zagen eruit als groengekleurde glaasjes van de Blokker. Het was er 1. pikdonker met 2. een stevige meneer ernaast die erop lette dat er geen foto's gemaakt werden. Er was ook een gigantische glazen fruitschaal-achtige kom, geimporteerd uit het midden-oosten.

I went to the museum of antiquities in Rouen. It is a beautiful museum with a lot of items from the medieval period, mainly 7th-9th century buckles, glass, and some other items. There was a 14th century vessel and some candle holders, maybe of an earlier date. The most interesting item was a 14th century astrolabe, with its original leather case! There was also an exhibition on glassware. Most of it was very early (roman, early medieval) but also some 14th century glass. Some glasses looked like the wine glasses of today. Some others were small, cylindrical green glasses.

Middeleeuws spiegeldoosje

2010-02-20T03:37:00.000-08:00

Onlangs heb ik een middeleeuws spiegeldoosje gekocht op e-bay. Het spiegeltje komt uit Engeland en lijkt sprekend op een aantal spiegeltjes die beschreven worden in "Dress Accessories". Het doosje is van messing en gegoten (uit plaat geslagen doosjes zijn ook teruggevonden). Het is ongeveer 3 centimeter in doorsnede en 5 mm dik. Aan weerszijden van het doosje zitten bijna identieke scharnierpunten. Een scharnierpunt is aktief, met een geklonken messing pinnetje. Het andere 'scharnierpunt' is een druksluiting om het spiegeldoosje af te sluiten. Aan beide kanten van het doosje is een patroon van driehoekjes ingeslagen dat precies overeenkomt met de vondsten in DA. De datering volgens DA is 1275-1350. Uit dezelfde periode en iets later zijn vooral de ivoren spiegeldoosjes met afbeeldingen van geliefden erg bekend. In dezelfde periode zijn gegoten tinnen spiegeldoosjes met religieuze afbeeldingen (Jezus aan het kruis) bekend. Ik ken geen Nederlandse vondsten van middeleeuwse spiegeltjes.

I have bought a medieval mirror case from England. It resembles the cast mirror cases described in "Dress Accessories". The diameter is 31 mm and the thickness is 5 mm. According to DA, they are from 1275-1350.

Dansende en razende massa-hysterie en losbandigheid anno 1374

2010-01-26T14:33:00.000-08:00

Naast het aanschouwen en reconstrueren van kleding en kunst- of gebruiksvoorwerpen uit de late middeleeuwen is het ook leuk je te verdiepen in de samenleving van die tijd en er proberen achter te komen wat er zich zoal afspeelde in het leven van de mensen die je poogt te doen herleven. Aan de ene kant natuurlijk de dagelijkse sleur, maar aan de andere kant ook speciale gebeurtenissen die opzien baarden. Dergelijke speciale dingen werden vaak door kroniekschrijvers opgeschreven. De eind 14e eeuw in Limburg an der Lahn levende Tilemann Elhen von Wolfhagen schreef in zijn Limburger Chronik het volgende over het jaar 1374.

Next to looking at and reconstructing late medieval clothing and utensils and objects of art, it is also fun to find out what society was like back then and what things were happening in the lives of the people you try to portray. On the one hand of course common daily life, but on the other also special events that were talked about by everybody. Such special events were often written down by chroniclers. Tilemann Elhen von Wolfhagen, who lived in late 14th century Limburg an der Lahn, wrote the following about the year 1374.

"Item da man schreip druzenhondert jar unde in dem vir unde sibenzigesten jare zu mittesomer da irhup sich ein wunderlich gedinge uf ertrich unde sunderlichen in Duschem lande uf dem Rine unde uf der Moseln, also daz lude huben an zu danzen unde zu rasen, unde stunden i zwei gen ein unde danzeten uf einer stat einen halben dag, unde in dem danzen so filen si etwan dicke nider uf di erden unde lisen sich mit fusen treten uf iren lip; da von namen si sich an, daz si genesen weren. Unde lifen von einer stat unde von einer kirchen zu der andern unde huben gelt von den luden, wo in daz sin mochte. Unde wart di dinge also vil, daz man zu Colne in der stat me dan funfhondert denzer fant. Unde fant man, daz es duisserie was unde ketzerie, unde geschach umb geldes willen, daz ir endeiles frauwen unde manne in unkeischeit mochten leben unde di vollen zu bringen. Unde fant man, daz zu Collen me dan hondert frauwen unde dinstmeide, di nit eliche manne enhatten, die worden in der danzerie alle kinde tragen. Unde wanne daz si danzeten, so bonden unde knebelten si sich umb den lip hart zu, daz si deste geringer weren. Heruf sprechent endeiles meister, sunderlichen di guden arzide, daz endeiles worden danzen, die von heisser naturen waren, unde von anderen gebrechlichen sachen. Danne der was wenig, den daz geschach. Di meister von der heiligen schrift di besworen der denzer endeiles, di meinten, daz si besessen weren von den bosen vigende. Also nam ez ein betrogen ende. Unde werte wol seszen wochen in disen landen oder in der masse. Auch namen di vurgenanten denzer, so manne so frauwen, sich ane, daz si kein rot gewant mochten gesehen. Unde was ez allez duisserie unde ist ez vurbotschaft gewest. Endecristes nach mime bedunken."

Mijn vertaling:
'Toen men schreef dertienhonderd jaar en in het vier en zeventigste jaar te midzomer, gebeurde er een wonderlijk ding op aarde en in het bijzonder in Duitse landen bij de Rijn en de Maas. Namelijk dat de lieden aanvingen te dansen en te razen, terwijl ze tegenover elkaar stonden, en ze dansten een halve dag in een stad, en tijdens het dansen vielen zij dikwijls neer op de aarde en lieten zich met voeten betreden op hun lijf; daarvan namen zij aan, dat zij daarmee genezen waren. En ze liepen van de ene stad en de ene kerk naar de andere en heften geld van de lieden, waar zij ook waren. En die dingen gebeurden zo omvangrijk, dat men te Keulen in de stad meer dan 500 dansers vond. En men vond dat het duivels en ketterij was, en het gebeurde ook wel omwille van geld dat een deel van de vrouwen en mannen in onkuisheid leefden en dat ze wellust brachten. En men bevond, dat er te Keulen meer dan 100 vrouwen en dienstmeiden waren, die geen eerlijke mannen hadden (niet getrouwd?), en in de danserij allemaal zwanger werden. En wanneer zij dansten, dan bonden zij en knevelden zij zich om hun lijf strak toe, zo dat zij slanker werden. Hierop zeiden veel mensen, in het bijzonder de goede artsen, dat een deel van de dansers van erg hete natuur was en van andere gebrekkige natuurlijke zaken. Er was weinig, of het gebeurde (alle remmen los?). De meesters van het heilige schrift bezworen een deel van de dansers want ze meenden dat ze bezeten waren van de boze geest. Aldus kwam het ten einde. Het duurde wel zestien weken in deze landen of daaromtrent. Ook namen de vernoemde dansers, zowel mannen als vrouwen, aan, dat ze geen rode stof dulden te zien. Dit was allemaal duivels en is verboden geweest. Antichristelijk, naar mijn bedenkingen...'

My translation:
'In the year 1374 happened a wonderful thing on earth and especially in the German lands on the Rhine and Meuse. People started to dance and rage, while standing opposite each other they danced in a town for half a day, and while dancing fell often to the ground and let their bodies be tread on by feet, of which they assumed that it would heal them. And they walked from one town and one church to another and raised money from people wherever they were. And this happened so much that in Cologne there were more than 500 dancers. And it was thought diabolical and herecy and happened for money too, that a part of the women and men lived unchastely and brought lust. And so in Cologne over a hundred women and maidservants, who did not have honoust men (not married?) came to be with child in this dancing. And when they danced, they bounded their bodies tight, so they became slimmer. Some masters, especially the physicians, said of this that some of them danced because their nature was hot and because of other defective matters. Nothing much was shunned in the dancing. The masters of the holy scripture put a spell on part of the dancers because they thought they were posessed by the evil spirit. And so it ended after having lasted some 16 weeks or thereabouts in these lands. Also the named dancers, both men and women, said they could not endure to see red cloth. And all this was diabolic and has been forbidden. It was antichristian if you ask me...'

Volgens geschreven bronnen starte deze massa-hysterie in Aken en verspreidde zich onder andere naar Maastricht, Metz, Herstal, Luik, Tongeren, Keulen, Gent, Gulik, Brabant en Gelre. Het is niet onmogelijk dat een dergelijke dansende en onkuise uitspatting in de zomer van 1374 de druppel is geweest voor Deventernaar Geert Grote om in datzelfde najaar zijn leven te veranderen en een religieuze op soberheid ingestelde internationale beweging te beginnen die later de Moderne Devotie zou gaan heten.

According to written sources this mass-hysteria started in Aachen and spread amongst others to Maastricht, Metz, Herstal, Liege, Tongeren, Köln, Gent, Jülich, Brabant and Guelders. It is not impossible to think that such a dancing and unchaste outburst in the summer of 1374 might have been the last push for Deventer citizen Geert Grote to change his life in that autumn and start a religious international movement focused on modesty and which would later become known as the Devotio Moderna.

Katharina van Kleef

2009-12-29T13:06:00.000-08:00

Katharina van Kleef leefde van 1417 tot 1476 en was getrouwd met de hertog van Gelre. Rond ca. 1440 is er voor haar een getijdenboek vervaardigd, verlucht met tal van schitterende miniaturen. Dit manuscript wordt nu eenmalig blad voor blad tentoongesteld in het Valkhofmuseum te Nijmegen.
Alhoewel Katharina's boek meer dan een halve eeuw na het door Deventer Burgerscap geportretteerde jaar van 1370 werd gemaakt, waren de afbeeldingen van onder andere dagelijks taferelen reden genoeg voor de groep om vandaag naar Nijmegen af te reizen en ze zelf te aanschouwen.

Catherine of Cleves lived from 1417 to 1476 and was married to the duke of Guelders. A book of hours was made for her c. 1440. It is illuminated with fabulous miniatures and is currently, page by page, exhibited in the Valkhofmuseum in Nijmegen.
Deventer Burgerscap portrays 1370 so more than half a century earlier than Catharine's book of hours. But the pictures presenting amongst other scenes from daily life were enough reason for us to travel to Nijmegen today to see them with our own eyes.

Helaas was het door de kerstvakantie zeer druk. Bij het museum binnenkomen stond je in een lange rij, bij het afgeven van je jas in de garderobe stond je in een rij, bij het bezichtigen van alle tentoongestelde miniaturen stond je in een lange lange lange rij, bij het kopen van een boek in de museumwinkel stond je in een lange rij, bij het een kop koffie kopen in het museumcafe stond je in een rij en bij het ophalen van je jas in de garderobe bevond je je wéér in de rij.
Dit zorgde natuurlijk voor veel irritaties bij mensen en ook dat je wegens de meute die zich om een miniatuur heen had gevormd deze soms gewoonweg wel moest overslaan.

Because of the christmass holidays it was (too) crowded in the museum. There was a queue for everything; the entrance, the wardrobe, almost every miniature, the bookshop, the museumcanteen, and then the wardrobe again. Of course this caused quite some irritations with people and also made you pass by the really overcrowded miniatures without seeing them.

Al met al vond ik de tentoonstelling erg eenzijdig. De miniaturen waren erg mooi, maar er waren er gewoon te veel van. Niet alleen het getijdenboek stond opgesteld, maar ook nog tal van andere manuscripten lagen er opengeklapt ter inzage. Samen namen zij zo'n 3/4 van de beschikbare zalen in beslag. In het overige deel lagen een paar archeologische vondsten en stonden er een aantal replica kostuums van uiteenlopende kwaliteit opgesteld. Ik had graag meer archeologische vondsten en overige kunstvoorwerpen gezien en minder miniaturen en kostuums.

All in all I found the exhibition too focussed on miniatures. They looked beautiful but there were relatively too much of them. Not just the book of hours was presented but also a load of other manuscripts were exhibited. Together they took up some 3/4 of the available rooms. In the remaining space some archaeological finds and replica costumes, of varying quality, were on display. I would have loved to see more archeaological finds and other art objects and less miniatures and costumes.

Eetmes en schede

2009-12-19T09:26:00.000-08:00

Sinds ik jaren terug begon met 14e eeuwse levende geschiedenis heeft het me altijd ontbroken aan een goed en degelijk 14e eeuws eetmes. Dat probleem is nu opgelost, ik heb het voor mijn verjaardag gekregen!

For years I have missed having a proper 14th c. eating knife. This problem has now been solved, I got it for my birthday!

Onze Nijso heeft door onze goede Zweedse vriend Simon Lundquist van Albrechts Bössor een aantal mesbladen laten smeden naar voorbeeld van een aantal gelijkaardige Nederlandse archeologische vondsten van 14e eeuwse messen. Deze messen zijn van het type plaatangel, dat wil zeggen dat het heft bestaat uit twee beslagplaten die op de platte uit het blad uitlopende angel geklonken zijn. Dit was een nog vrij nieuw fenomeen in de 14e eeuwse Lage Landen want voorheen hadden de messen een smalle angel welke in het midden van het heft was gedreven.
De aangehaalde vondsten, uit Amsterdam (1300-1350), Leiden en Kampen (waarschijnlijk 1375-1425), die als basis dienden voor de replica bladen, hebben naast hun plaatangel nog meer gemeen. Namelijk dat zij zijn voorzien van een achthoekig stalen 'nekje' tussen blad en beslagplaten en tevens een stalen plaatje tegen het uiteinde van het mes dat met een krulletje omhoog danwel omlaag wipt.

Our Nijso had our good Swedish friend Simon Lundquist from Albrechts Bössor forge him a few knife blades after the examples of some very alike Dutch archaeological finds of 14th c. knives. These knives are of the scale-tang type which means that the handle consists of scales riveted to the tang. This was a new phenomenon in the 14th c. Low Countries as before that there had only been the wittle-tang where the tang was driven into a handle.
The said finds, from Amsterdam (1300-1350), Leiden and Kampen (probably 1375-1425), which served as the basis for the replica blades, also have something else in common. They all three have a octagonal steel 'neck' between blade and scales and a steel endplate which either curls upwards or downwards.

Nijso heeft mijn mes voorzien van wortelhouten beslagplaatjes, net als de Amsterdamse vondst in de foto. Ook heeft hij een schede voor het mes gemaakt naar een vondst (1350-1375) uit Amersfoort.
Vandaag heb ik het mes ingewijd door er worst en kaas mee te snijden voor mijn ontbijt, dit te nuttigen bij het warme haardvuur en mij daarna op platijnen door de sneeuw naar de platemaker werkplaats te spoeden om daar aan nieuw (onder)beenharnasch te beginnen.
Alhoewel barkoud, was het een mooie dag! Dank Nijso en Simon!

Nijso has completed the knife by adding the burlwood scales, as the Amsterdam find in the photo. Also he made a scabbard for the knife after a find (1350-1375) from Amersfoort.
Today I took the knife into use by cutting sausage and cheese with it, eating this as my breakfast next to the warm hearthfire and then hurry on pattens through the snow to the platemaker workshop to start on new greaves.
Though freezing cold, I liked my day! Thanks Nijso and Simon!

Riem

2009-11-23T14:18:00.000-08:00

Iemand die een rijk laat-middeleeuws persona uit wil beelden, zij het een edelman, ridder of vermogend koopman, kan er niet omheen om ook naast de modieuze kleding ook de nodige accesoires aan te schaffen. Een van de belangrijkste, zoniet hét belangrijkste, accesoire was anno 1370 de riem. In een groot deel van de kunstwerken van rond die tijd worden de rijkelui afgebeeld met een brede met decoratieve edelmetalen plakken beslagen riem die laag op de heupen wordt gedragen. Het is een fashion-statement die nog lang in zwang zou blijven. Zelfs zo laat als ca. 1440-50 zijn er afbeeldingen te vinden van deze dracht.
De decoraties op die plakken konden van alles zijn. In kunst komen veel algemene gotische architecturale en florale motieven voor, maar uit historische bronnen blijkt dat bijvoorbeeld ook de volgende voorstellingen gebruikt werden: wilde mannen, stralen, kroenen & lewinnen mit sproken.

Somebody who wants to portray a late-medieval persona, be it a nobleman, knight or wealthy merchant, can not refrain from acquiring the appropriate accessories next to the fashionable clothing. One of the important, if not thé most important, accessory of c. 1370 was the belt. A lot of artworks of that time show the upper class wearing a wide belt low on the hips, which had big decorative plaques of precious metal mounted all around. It was a fashion-statement that would stay popular for quite a while. Even as late as 1440-1450 they can still be discerned in art.
The decorations on these plaques could be anything. In art a lot of gothic architecture and floral motives are shown, but from historical texts it becomes clear that amongst others the following were also en vogue: wild men, sunbeams, crowns and lions with verbs.

Detail, Lodewijk van Lichtervelde (+ 1375)

Al jaren had ik mijn zinnen op zo'n riem gezet, om te kunnen laten zien dat een florerende 1370 koopman (mijn Johan Crullinghe personage) er even 'bling bling' bij kon lopen als een adelijk iemand van die tijd. En nu dat ik een kleine geldsom heb geerfd van mijn grootvader, kan ik deze wens doen uitkomen.
De riem is onlangs besteld bij de Poolse goudsmid Przemyslaw Karcz (bedrijf: Bractea) en wordt geheel gebaseerd op de riem zoals afgebeeld op het grafmonument van Lodewijk van Lichtervelde (+ 1375) in het West-Vlaamse Koolskamp. In navolging van de variëteit in de decoraties in midden-laat 14e eeuwse rekeningposten heeft deze riem kleine monsterhoofdjes als versiering in de plakken riembeslag.

For years I have wanted such a belt, so I could show that a well-off 1370 merchant (my Johan Crullinghe persona) could walk the streets wearing as much 'bling bling' as your regular nobleman of that time. And now that I inherited a small amount of money from my grandfather, this wish can come true.
The belt has recently been ordered with the Polish goldsmith Przemyslaw Karcz (company: Bractea) and will be entirely based on the belt as depicted on the funerary monument of Lodewijk van Lichtervelde (+ 1375) in the West-Flemish town of Koolskamp. In accordance with the variety of decorations mentioned in mid-late 14th century wardrobe accounts this belt has little monsterheads as centerpieces in the plaques.

De Tohopesate Duitslandtrip

2009-11-09T14:31:00.000-08:00

Op 6 november gingen Bertus en ik (een beetje laat) naar Duitsland. Bertus moest nog wat kaartjes printen, en dus vertrokken we omstreeks half 2 in plaats van half 1. Voor Dortmund waren veel files door werkzaamheden, waardoor ons geplande museumbezoek wat werd ingekort; we waren pas om 16.00 bij het Museum für Kunst und Kulturgeschichte, en konden er, nadat we onze kaartjes in onze jaszak hadden laten zitten, die we in de kluis hadden gelegd, nog een uur door het museum japanneren. Erg mooie dingen gezien, dat wel! Daarna in de stad een Wurst gegeten, en de Mayersche, een grote boekwinkel, geplunderd.

Het eindelijk gefotografeerde bord van
een voormalige landweer net over de Duitse grens

On the 6th of november Bertus and I left (a bit late) to Germany. Bertus had to print some maps, and so we left at 1.30 p.m. instead of 12.30. Before Dortmund we were held up by a lot of traffic and roadworks, so our planned museumtrip was shortened; we were at the museum for Art and Cultural history (Kunst und Kulturgeschichte) at only 4.00 p.m. We went through it like Japanese, in only one hour, and after that we ate a Wurst in the city and plundered Mayersche, a large bookstore.

Dik.

Rond 21.00 kwamen we zonder veel extra gedoe in Mühlheim aan, waar we zouden verblijven bij Taija en Ronnie Vetter, de aanvoerder van MiM. We kregen onverwacht nog een hoop eten, vooral brood, vlees en bier. Want: we waren in Duitsland. Na wat gezelligheid rond half een naar bed. De volgende ochtend uitgebreid ontbeten, en de rest van de Tohopesaters opgewacht. De twee gigantische katten van de Vetters zaten wat in het rond. Gigantisch als in dik.

Er waren ook Nederlanders bij de meeting

About 9.00 p.m. we arrived, without any further incconveniences, at Mühlheim, where we were to stay with Taija and Ronnie Vetter, the leader of MiM. Unexpectedly we had a lot of food waiting for us, mostly bread, meat and beer. Because we were in Germany.
After some pleasantries we went to bed at 12.30 a.m. The next morning we had a large breakfast as we waited for the rest of Tohopesate. The two gigantic cats of the Vetters were sitting around. And by gigantic I mean fat.

Kronberg

In de middag gingen we, door de drukte en de regen, naar het nabijgelegen kasteel Kronberg. Daar hadden op aanraden van Bertus een bezichtiging gepland van wat 14e en 16e eeuwse graven van de heren Kronberg. Daar aangekomen was der Herr Sekretar seinen Majestät der Landgraf von Hessen toch plotseling van mening veranderd over het feit dat we gingen fotograferen. Na een nogal uitgebreide rondleiding gingen we weer naar Ronnie's, nu voor een vergadering over wat Tohopesate precies inhoudt en in zou moeten houden. Alles in het Duits, wel te volgen, maar we hadden trek. Immers: we gingen zelf pizza's maken! De kleine steenoven kon ca 5 kleine pizzatjes tegelijk aan. Mijn tweede was wat dik, werd niet zo gaar en viel niet zo goed. Na een avond fijn verder feesten, met vreugde en drank, gingen we rond half 4 slapen.

Kronberg; poorthuis

In the afternoon we went through rain and traffic to castle Kronberg. At Bertus' advice we were planning to visit some 14th and 16th c. effigies. When we arrived, the secretary of his majesty the Langraf of Hessen had changed his mind about us taking pictures. After a rather long tour we returned to Ronnie's to talk about what Tohopesate is and should be. all in German, understandable, but we were hungry. Because: we were to make our own pizza's! About five small ones fitted into the little oven. My second one was too thick, didn't bake too well and didn't go down well either. But, after a night of cheer and beer we went to bed about 3.30 a.m.

Party

De volgende ochtend werden we gewekt door kerklokken. Luide kerkklokken. We ontbeten met het nogal vreemde beleg uit een potje dat we kregen aangereikt. Het was een witte pasta met stukjes appel, maar die proefde je niet. Waar het ons het meest aan deed denken was gestold frituurvet. En waarschijnlijk, met 86 % vet, was het dat ook. Het was niet echt aan ons besteed.
Ik was nog erg moe door de korte nacht, en brak van de drank, dus mijn deelname aan het vervolg van de vergadering was niet zo actief. Ik werd beter toen we vertrokken, en ik frisse lucht opsnoof. We reisden langs de Rijn naar het noorden. In Lorch wilden we de Sankt Martin Pfarrkirche bekijken voor een graf uit 1364, maar de toevallig aanwezige vrouw die met wat anderen bezig was het orgel te bespelen, vertelde ons dat ze dicht waren voor de winter. Dat bleek ook uit het bord op het hek. Geïrriteerd staken we de rivier over per pont, onderweg extreem veel kastelen ontdekkend, op bijna elke berg wel een. Dat was ofwel enorme concurrentie, of flink handelaartjes uitknijpen. Waarschijnlijk beide.
In Oberwesel oefende het koor in de kerk die we bezochten. Tot slot parkeerden we bij schemer in het pittoreske Boppard, hadden moeite de kerk te vinden die we zochten, maar vonden die uiteindelijk. Het was vijf uur en we hadden nog een uur. In de kerk was het donker, op de kaarsen na, en we hadden grote moeite om onze camera's te laten focussen in het duister. We fotografeerden een graf uit 1393 dat achter het koorgestoelte zat (daar mochten we niet heen eigenlijk) en twee latere graven, van ca 1500. Een vrouw die kwam afsluiten vond onze interesse erg leuk. Zo beeindigden we onze excursie, en aten in Venlo om 20.00 nog een frietje.

Een van de meest imposante

kastelen in de Rijn

The next morning we were awoken by church-bells. Very loud ones. We had some very peculiar paste on our breakfast, some white goo with apple in it, which we didn't taste. It reminded us most of frying-fat, and with 86 % of fat, it might as well have been. It wasn't much to our liking.
Still tired of the short night, and feeling bad from the booze, I wasn't much active in the continuation of the Tohopesate-discussion, I only got better as we left and I smelled fresh air.
along the river Rhine we rode north. In Lorch we wanted to visit the saint-Martin Parish church, but it appeared to be closed for winter, as told by a woman who was practising the organ, and by a note on the locked fence. Irritated we headed for Oberwesel, and had to cross the river by boat, seeing many castles along the way - must have been either much rivalry or a lot of squeezing out the merchants; probaly both. In Oberwesel we walked into a practising church-choir, and saw some pretty 14th c. things. We went further to Boppard, where we arrived at dusk, couldn't find the church at first, but got there an hour before closing. It was quite dark in there, apart from some candles, and we used one to focus our cameras on the 1393 grave behind the choir, where we weren't supposed to come of course. There were also to graves of about 1500. The lady who came to lock up was very intrigued by our interest.
And so our little trip came to an end. We had some fries at Venlo about 8.00 p.m. before arriving at Arnhem at 9.30.

Konrad Kolbe, scheef/crooked

Ren & Stimpy;
een kat en een chihuahua

Laurens

--> Photos added by Bertus:

In het museum in Dortmund troffen wij een fragment aan van een stadsvaandel van Dortmund, 14e of 15e eeuws. Heel handig heeft Dortmund hetzelfde wapen als dat van Deventer, namelijk de rijksadelaar (een zwarte adelaar, op een 'gouden' achtergrond).

In the museum in Dortmund we found a fragment of a city banner of Dortmund on display, 14th or 15th c. Very convenient Dortmund has the same coat of arms as Deventer, the Empire's Eagle (a black eagle on a 'golden' background).

Dit is Ronnie die zegt / This is Ronnie saying; "We wants you for the Tohopesate!"

Het grafmonument van Konrad Kolbe (+ 1393) in de Karmeliterkerk in Boppard.

The effigy of Konrad Kolbe (+ 1393) in the Karmeliterchurch in Boppard.

Btw, thanks Ronnie for the hospitality!
I think the meeting was a great succes. I loved the Kronberg visit and the book table, as well as your pizza. And meeting new people I had hitherto only known as avatars was nice too. :)

Bertus

De Cameraarsrekeningen

2009-10-14T15:58:00.001-07:00

Nog niet eerder toegelicht, maar uiterst belangrijk voor de historische inbedding van de groep Deventer Burgerscap, zijn de stadsrekeningen van Deventer. Deze rekeningen die waarschijnlijk vanaf ca. 1335 zijn opgeschreven, zijn bijna zonder hiaten vanaf 1337 tot aan eeuwen daarna aan ons overgeleverd. Zij bieden een onschatbare waarde aan informatie over het leven in de stad Deventer, bijvoorbeeld informatie over de aanwezige straten en wijken, de uitgaven voor oorlogsmateriaal, de aanleg van stadsmuren en landweren, kosten van etenswaren en drank voor het stadsbestuur, etc. etc. en natuurlijk niet te vergeten informatie over de beroepen in de stad en naamgeving van de burgers!

Most important for the group Deventer Burgerscap, but not yet told about, are the city accounts of Deventer. These accounts, which were probably written down from ca. 1335, are still and with almost no gaps extant from 1337 onwards. They offer invaluable information about the life in the city of Deventer, for example information on the streets and quarters, the war expenses, the building of city walls and defense lines, costs for food and drink of the city administration, etc. etc. and of course not to be forgotten information the professions and names of the citizens of Deventer!

De vroegste partij van deze stadsrekeningen, namelijk 1337-1393, is als eerste getranscribeerd, namelijk eind 19e en begin 20e eeuw door de toenmalige stadsarchivarissen. Zij noemden de stadsrekeningen de 'Cameraarsrekeningen', naar de toenmalige leden van het stadsbestuur, de Cameraars, die verantwoordelijk waren voor de stedelijke boekhouding. Het zijn deze publicaties die van belang zijn voor Deventer Burgerscap omdat zij informatie verschaffen over de periode van zowel voor als die van na die van de groep (1370) en zo de stad waarin wij als burgers zouden hebben geleefd een levendig gezicht geven.

The earliest batch of these city accounts, from 1337-1393, was first transcribed, namely at the end of the 19th and beginning of the 20th century by the then cityarchivists. They called the city accounts the 'Cameraarsaccounts', after the then members of the city administration, the Cameraars, who were responsible for the municipal finances. It is these publications that are important for Deventer Burgerscap because they reveal information over the periods before and after the year portrayed by the group (1370) and thus shed bright light on the city that we as citizens would have lived in.

Deze rekeningen had ik al een tijd tot mijn beschikking door ze te hebben gekopieerd in een bibliotheek ettelijke jaren geleden. Maar nu de publicaties op een veiling te koop werden aangeboden, kon ik de verleiding niet weerstaan ze ook in de fysieke zin aan te schaffen. Vanmiddag arriveerde het pak met de post, met daarin de 10 volumes!

For some time now I have had these accounts at my disposal because I copied them in a library a few years ago. But now that they became available at an auction I could not resist the temptation to also aqcuire them in a more physical sense. This afternoon the package arrived in the mail, with the 10 volumes inside!

100 Jahre 14. Jahrhundert

2009-09-30T03:31:00.000-07:00

Twee weken geleden zijn Isis en ik afgereisd naar het pan-14e eeuwse evenement in de Ronneburg bij Hanau. De Ronneburg lag in tegenstelling tot onze Hollandse sompige kastelen niet temidden van een natte gracht maar op een steile heuveltop, compleet met voorburcht en duizelingwekkende dieptes als je uit een raam van de hoofdburcht omlaag keek.

Two weeks ago Isis and I travelled down to the pan-14th century event in the Ronneburg near Hanau. The stout Ronneburg lies on a steep hilltop, contrary to our boggy Dutch castles in flat country and wet moated around.

Dit weekend van 12 en 13 september had gastheer Mensch im Mittelalter er voor gezorgd dat er meer dan 80 veertiende eeuwse deelnemers samen de burcht bewoonden en tot leven brachten. Er werden verscheidene ambachten gedemonstreerd zoals textiel verven, kaarsen maken, wastafeltjes maken, schoenen maken, schilderen, etc. De soldaten van Albrechts Bössor and Carnis bewaakten het poortgebouw en verdreven hun tijd met harnas poetsen, dobbelen en armlastige kooplieden lastig vallen. Ok, en schieten met hun handkanonnetjes!

Our host, Mensch im Mittelalter, had used this weekend of 12 and 13 September to organise a wonderful event in the castle and had over 80 14th century participants inhabit it and bring it back to life. Various crafts were demonstrated such as textile dying, candle making, wax tablet making, shoe making, painting, etc. The soldiers of Albrechts Bössor and Carnis guarded the gatehouse and spent their time polishing armour, gambling and harrassing poor merchants. Alright, and shoot their blimey guns!

In een van de bovenzalen waar er textiel handwerk werd gedemonstreerd hadden ik en Isis ons geinstalleerd, zij borduren en ik kleding naaien. Ook had zij voorbeelden van gefronste hoofddoeken bij zich, welke veel aandacht kregen van de aanwezige dames en bezoekend publiek. In een van de andere bovenzalen vond op zaterdagavond het grote banket plaats. Dit smaakte uitmuntend en was geheel op laatmiddeleeuwse recepten gebaseerd. Het eten werd ter plaatse bereid in de kasteelkeuken, een ongelooflijk sfeervolle locatie met schitterende lichtbundels die door de ramen naar binnen vielen en het plafond boven het grote stenen fornuis bestond enkel uit een grote schouw boven je hoofd die in de verte in het lichtpuntje van de uitgang van de schoorsteen verdween. In deze keuken heeft de schuimspaan die ik een tijd geleden voor Isis had gemaakt dan ook zijn vuurdoop gekregen.
Al met al was het een erg gezellig weekend met veel gelijkgestemde en serieus in de 14e eeuw geinteresseerde mensen. Zeer zeker voor herhaling vatbaar!

In one of the upper halls there were demonstrations of textile handicrafts and this is where Isis and I had installed ourselves, me sewing and her embroidering. She had also brought some samples of frilled veils, these got quite some attention from the ladies and public. The banquet on Saturday evening took place in one of the other upper halls. The food tasted great and was entirely made after late medieval recipes. Diner had been prepared on the spot on the castle kitchen, a superbly athmospheric place with beautiful light beams falling in through the windows and the chimney right above your head, with the little lightspot of the sky way way up. It was in this kitchen that the skimmer that I made for Isis some time ago was properly used for the first time.
All in all it was a very nice weekend with lots of equally minded and seriously 14th century interested people. Looking forward to the next edition!

DB-meubelweekend versie zoveel

2009-09-20T13:57:00.001-07:00

Dit weekend (19 en 20 september) hadden we weer een meubelmaakweekend. Eindelijk, want het was er al twee keer bij ingeschoten eerder dit jaar. We waren maar met een kleine groep, want velen konden niet, of lieten gewoon niets horen. Machteld was er natuurlijk bij, maar zij zorgde vooral voor baby Beishuizen, en kwam af en toe gezellig in de tuin zitten. Intussen werkten Bertus, Nijso en ik in de lekkere septemberzon aan twee dingen: de tweede tafel die nog af moest, en een nieuw project dat ik had verzonnen: een kist voor algemeen gebruik, die kan functioneren als spullenopslag en zetel/bijzettafeltje. We gaan er, hoe overdreven pretentieus, ook nog een bakje in bouwen, met dubbele bodem, om onze waardevolle moderne spullen in te verstoppen.

Toen ik aankwam zaterdagochtend, exact om 10.03, zoals ik had beloofd, was er helemaal niemand. Ik vreesde al dat Nijso een verkleinmachine had uitgevonden als in 'Honey, I shrunk the kids!', of dat er iets mis was, maar ze bleken naar de rommelmarkt te zijn, en kwamen om 10.40 aangefietst, terwijl ik in de zon zat.
Bertus was er even later ook, en had Isis niet meegenomen want die was gestresst, ofzo.
's Avonds hebben we vanwege het echt geweldige weer gebarbecue't en toen Machteld ging slapen (redelijk bijtijds) bouwden we een grote fik en gingen aan de slag met mijn fotocamera om artsy sluitertijdexperimenten uit te halen. We joegen de cola er in no-time door (omdat het bier slechts in kleine hoeveelheden voorradig was) en gingen toen het vuur uit was binnen discussiëren. Uiteraard over zeer intellectuele onderwerpen, en de volgende ochtend gingen we daar gewoon mee door. Zo bedachten we hoe interessant het zou zijn om pootloze kikkers in een terrarium te zetten met ontvleugelde vliegen, en te zien wat er gebeurde.

Uiteindelijk is de tafel bijna afgekomen (Bertus en ik moesten een foutje van Nijso herstellen) dus we hopen die volgend seizoen in elk geval in gebruik te nemen, en de kist is uitgezaagd, nu moeten de delen nog op elkaar gepast worden en met een mooie strakke constructie worden verlijmd. Na een goed maal van andijvie stamppot met veel kaas, gingen Bertus en ik naar huis; ik reisde echter met Nijso, die over Arnhem naar Brussel ging.

Het was een goed, productief en gezellig weekend, dat we snel over gaan doen met Roborally erbij.

Laurens

Gebroeders van Limburgh 2009, Nijmegen

2009-08-31T13:21:00.000-07:00

Ook dit jaar zijn we naar Nijmegen gegaan voor het Gebroeders van Limburgh-festival. Het festival, dat aanvankelijk is opgezet vanwege de expositie van de Très Belles Heures van de Hertog van Berry in het Valkhofmuseum, beleefde dit jaar haar vijfde editie.
In tegenstelling tot vorig jaar had DB een redelijke opkomst, met Isis, Nijso, Marisca met Zénaïde, Lea en mijzelf. Bertus deed riddertje in het Valkhofpark. Helaas konden er weinig buitenlandse groepen komen. Carnis, Porta Giovia en Elvelüüt Hamborch hadden af moeten zeggen.
Gelukkig waren enkele van onze Zweedse vrienden van Albrechts Bössor (Peter en Elisabeth Ahlqvist en Johan Klareld) er wel, en ook de Vlaams sprekende Duitse Thomas en Franziska Schatek (leden van MIM). Ook de Engelse schilder en zijn vrouw de calligrafiste waren er weer. Het zijn zulke vriendelijke, leuke mensen!
Door gebrek aan groepen was de CvC ook uitgenodigd, maar die stonden in het Kronenburg-park. Dat leidde uiteraard tot verwarring, want de Compagnie van Cranenburg zal zijn naam daar met veel plezier aan hebben verbonden, tot ongenoegen van Cor Kronenburg, die mee was met de ridders van Stichting HEI, die hun kamp dus op de Valkhof hadden opgeslagen.

This year, DB went to Nijmegen again, for the fifth edition of the Gebroeders van Limburgh-festival. We were with five this year; Marisca (with her baby daughter Zénaïde), Nijso, Lea, Isis and myself. Bertus was a knight on the Valkhof. Alas, many foreign groups couldn't make it, so they had hired the Compagny of Cranenburgh, who were placed far away in the Kronenburg Park. Albrechts Bössor did come, as well as the Schatek-family (members of MIM).

Omdat het festival dit jaar officieel pas om 12.00 uur begon, hadden we alle tijd om op te bouwen. Dat was ook nodig, want het waaide behoorlijk en dat vertraagde de boel nogal. De wind zorgde voor meer ongemakken. De luifel van de Schateks woei om, en ook de tent van Albrechts zakte in. Isis had Bertus' marktkraam mee, die we gelukkig konden verstevigen met scheerlijnen, omdat hij ook meermalen door de wind gegrepen dreigde te worden.
Helaas verloren de Schateks een paar schalen, en verloor Marisca een kom die bedolven werd onder een vallende tafel. De tafel raakte ook beschadigd. Dat was allemaal erg vervelend, en daarboven kregen we ook nog een voortdurende lading zand en rook op ons af. Dat, met nog wat kleine ergernissen, werkten mij ernstig op mijn zenuwen.

The wind was really annoying us when building the camp, and also after that, when some pottery was destroyed, as well as one of our tables. The wind was getting on my nerves a lot, because we had a continuous flow of sand and smoke in our faces, and together with some minor irritations, it was getting me really worked up.

Verder was het erg gezellig met onze gasten. Isis, Nijso en ik handwerkten (resp. borduren, leerbewerken en kleding naaien) terwijl Lea wol verfde. Marisca had vooral haar handen vol aan Zénaïde, die er niet altijd even veel schik in had. Zondag kwam Henk met Oriande, welke veel lol had met Zweedse uk Isolde, de dochter van Eli en Peter. Zaterdagavond hadden we nog een aanloop van wat deftige mensen, waarbij Bertus ons ook kwam opzoeken. Inmiddels hadden de Zweden al alderhande dranken soldaat gemaakt, die ze uitdeelden aan ons ter proeve. Ze hadden enkele goede bieren geregeld, en een fles port. Tom Schatek had ook wat kriekenjenever. Toen we wat melig werden, wilden Peter en Johan van Albrechts naar De Blauwe Hand, om er een mannenavondje van te maken. Bertus wilde achterblijven bij Isis, dus Franziska Schatek nam zijn plaats in en werd nu 'Bertus'. Dat bleek een excuus voor een hoop jolijt. Gelukkig waren de Zweden sneller dronken dan ik, want ik had niet veel zin in een kater. Peter en ik zwaaiden onze kaproenen op Johan in, die met zijn reflexen ons echter ook goed bestookte.

That aside, we had great fun working. Marisca had a load of work with the sometimes unhappy Zénaïde. On sunday, husband Henk brought Oriande, who had a great time with Eli and Peters daughter Isolde. On saturdayevening, after a obligatory amusing the richer visitors, we men took of to the pub, leaving Bertus with Isis and taking Franziska Schatek instead, who was then named Bertus the rest of the evening, a reason for a lot of jolliness. I was pleased the Swedes were getting drunk, for I wasn't too keen on a hangover. Peter and I attacked Johan with our hoods, but he could fight back well.

Photos by Elisabeth Ahlqvist.

Laurens

Ystad

2009-07-16T06:44:00.000-07:00

Van 8 tot en met 13 juli waren Bertus, Roberto en ik naar het Medeltida Ystad-festival in Zweden. Het betrof een kampement rondom een opgekalefaterd 'kasteel' (een grote hoeve) geheten Bjersjöholm (andere spellingen mogelijk) op de weg tussen Malmö en Ystad in Skåne. We waren uitgenodigd door onze bevriende groepen Carnis en Albrecht's Bössor, en mochten meeëten op voorwaarde dat we niet betaalden en wel meehielpen met koken en de barricade opbouwen. En, heel belangrijk: dat we stroopwafels mee zouden brengen, een blijkbaar typisch Nederlandse delicatesse, onbekend in Zweden. Het uitdelen ervan lokte curieuze gezichten uit, verbaasd snuffen, voelen en kijken, een voorzichtig hapje....en dan blijdschap! Een van Albrecht's vrouwen omschreef de sensatie als 'neuken in the mouth' (dit nadat we hadden uitgelegd wat neuken betekende). Een wat opmerkelijke omschrijving, maar ze bedoelde dat het lekker was.

From July 8th to 13th Bertus, Roberto and I went to Medeltida Ystad in Sweden on invitation by Carnis and Albrecht's Bössor, and we could join dinner if we didn't pay, but would help them with cooking, building fortifications, and, most important, bring stroopwafels, a Dutch delicacy which provoked surprise, inquiry and then joy - one of Albrecht's ladies described the sensation as like having sex, but then on the tongue. Bit strange, but it was good.

Op 8 juli vertrokken we 's ochtends om half 8 uit Alphen, om rond 9.00 aan te komen in huize Beijshuizen, waar we de pasgeboren spruit, Merel Merlijne van naam, van Machteld en Nijso mochten bewonderen. Als presentje hadden we een technische handleiding voor het functioneren van een baby gekocht. Een uurtje later begaven we ons richting Duitsland. Onderwijl regende het pijpestelen, tot zeker halverwege Denemarken.
In Bremen arriveerden we tegen 13.30, om Bertus te laten rusten, en het Fockemuseum te bekijken, met fraaie vroeg 15e eeuwse beelden en 13e t/m 15e eeuwse vondsten, en daarna een Bratwurst te eten in de stad, en de 14e eeuwse koorbankfragmenten in de kerk uitgebreid te fotograferen. Het was al tegen 17.00 toen we Bremen verlieten, ons tussen wegwerkzaamheden doorwrongen, om de veerpont naar Denemarken te pakken en laat (ca 23.00) in de schemering te arriveren in Bjersjöholm. We konden de LHO-tent slechts op een hellinkje kwijt, en rond 2.30 begon het al reeds licht te worden, dus besloten we te ruste te gaan.

On the 8th we left at 7.30, went for a quick stop at the house Machteld and Nijso Beijshuizen to see their recently born daughter, hurried through pouring rain towards Bremen, where we had a pause at the Fockemuseum and the church (and ate a Bratwurst) to take the ferry to Denmark and arrive late in the evening in Bjersjöholm, to put up our tent on a slope and sit around 'till early dawn.

Donderdag waaide het heel hard en was het wisselvallig, en aten we gerechten met veel uien, wat een opmerkelijke geur in onze tent veroorzaakte. Vrijdag nog veel wind, maar zaterdag was het al veel beter en zondag was zelfs heet te noemen. Omdat Ystad op 5 minuten rijden lag, konden we onze hapjes aanvullen bij de lokale supermarkt. De eerste keer bleken we echter een soort kluscentrum te hebben getroffen, waar toevallig ook chips en limonade werden verkocht. Op zaterdag vonden we gelukkig een COOP. Merkwaardigerwijs is bier boven de 3,5% alleen verkrijgbaar in speciaalzaken.
De dagen verliepen ongeveer hetzelfde: rond half 12 konden we als we wilden op vertoon van onze deelnemerspas lunch krijgen, een eenvoudige hap met sla, aardappel en een lekker mals stuk vlees. Overigens hadden we regelmatig ook zelf gewoon lunch. Om 13.50 was er een parade, waarbij we in wapenrusting met de stoet meewandelden over een afstand van ca 300 meter - aanvankelijk was gedacht aan een parade vanuit het centrum van Ystad, maar de 5 kilometer maakten dat wat zwaar; er was aan de organisatie voorgesteld dat elke deelnemer dan één kroon per meter kreeg, waardoor men er toch van af zag.
Tussen parade en slag maakten we vaak wat kleding of hadden lol in het kamp. Om 16.00 was dan de slag, een kleine belegering met coole pyro-effecten (lees: EXPLOSIES!) en het bestormen van de houten fortificatie, die resulteerde in het bruut afslachten van één der beide legers. Daarna hadden we nog wat skirmishing, gewoon voor onze eigen lol. All in good fun, hoewel een van de Bössor tijdens een oefening een zwaardhouw in zijn gebit kreeg, zodat zijn fraaie snor een lelijke wond moest verdekken. Daarna wachtten we op het avondmaal, waarop men zich vermaakte met gokken, bier drinken of naaien tot het donker werd. En dat is láát in Zweden. Er was tevens een avondprogramma met muzikanten en een vuurshow bij het kasteel.

Thursday and friday were quite windy and a little rainy, but saturday was nice, and sunday even hot. Fortunately, Ystad was close by, and we could do some shopping. Alas, beer above 3,5% was only available at special shops (we couldn't find).
Lunch was served from 11.30 and consisted of rather simple composition: tipically, Swedes serve potatoes and excellent meat, and some sort of salad with it. We had our own, even better, lunch in the camp as well.

At 1.50 PM we had a parade, which was very short; the organisation had proposed we walk from Ystad to the castle, but that was too great a distance, so when someone had opted we would receive a krona per meter each, the organisers were convinced.
At 4 PM we did battle, storming or defending the fortress, with cool pyro-effects (EXPLOSIONS!) and much brutal killing. After that we had some skirmishing for our entertainment. All in good fun, although some people got injured badly in practice of their own. For the rest of the time we sat around making clothes, having a laugh or seeing the site. The evenings were reserved for drinking, gambling and a night-entertainmentshow with fire and live music.

Zaterdag hebben Roberto en ik de omgeving gefotografeerd, die zeer indrukwekkend was. De omliggende landerijen waren groen-goud van het graan en de zon scheen op deze windbespeelde zee van stengels.
Zaterdagavond hadden we een soort banket, met schapenvlees, brood met boter en aal en iets vegetatiefs. Omdat het eten nogal laat klaar was, verbaasde het me dat het al snel half 2 's nachts was - dat verklaarde waarom ik begon in te zakken. We bleven doorfeesten tot het zo goed als licht was. Peter en Simon lieten zien hoe men piraat kan worden: gooi sterke drank in je oog, en laat iemand met een stuk hout tegen je scheen slaan, om dat hout vervolgens onder het been te laten zetten. Als vanzelf roept men dan 'arrr!'. Er waren ook twee erg leuke pluizige knuffelhonden, een soort witte huskey-achtige beesten, die als taak hadden warm en wollig te zijn, tot groot genoegen van kleuter Isolde, Peters dochter.
Op zondag ruimde iedereen al redelijk op tijd op, behalve wij, want we bleven nog een nachtje. Na ons geld (6000 kr) te hebben ontvangen, verpatsten Bertus en ik dat aan prachtig fustijn en namen daarna een douche - verstoord door twee Zweedse jongens die niet schroomden zich te ontkleden om ook te douchen. Simon had beloofd ons, na een Zweedse hamburger respectievelijk gehaktballen, de weg te wijzen naar een kasteeltje uit 1499 (nog nét middeleeuws dus :P), hetgeen best leuk was, maar Loevestein is indrukwekkender, zoals Bertus zei. Toen we terug waren, was op een auto het veld volledig leeg. Inmiddels had de meligheid toegeslagen en Roberto en ik citeerden meesterserie Ren & Stimpy, beklommen de hooiberg en pakten onze koffers in. Bertus belde met Isis, terwijl wij op de achtergrond dubbel lagen van het lachen.

Saturday I made pictures of the great surrounding lands filled with sunstruck flowing golden grain. In the evening we had a banquet, eating mutton, bread and eels, and something vegetably. Peter and Simon showed us how to be a pirate by throuwing liquor in your eye, and having your leg beaten simultaneously with a piece of wood which is to be placed under the knee, resulting in a well-ment 'arrr'.
On sunday everyone started packing, and after we had spent our payment partially on some beautiful fustian, Bertus and I took a shower, disturbed by two Swedes who weren't ashamed to denude themselves before us to shower as well. Simon showed us, after a hamburger and some meatballs, to a 1499 castle. Returned to the tent, the field was entirely empty. While Bertus called Isis, Roberto and I got into a laugh by quoting Ren & Stimpy, climbing the haystack and meanwhile packing for the journey.

Maandagochtend regende het, maar al gauw klaarde het op. Ontbijten deden we in Lund, waar we ook in de St. Laurentiusdom prachtige koorbanken fotografeerden van ca 1350, tot enige verbazing van het kerkpersoneel. Daarna reden we naar de veerpont, om rond 14.00 in Lübeck naar het stadsmuseum te gaan, en de twee mooie gothische kerken te bekijken, beide deels afgebrand in 1942, maar de St-Marienkirche was wonderwel redelijk intact. In Hamburg zochten we een bistro waar we toepasselijk een hamburger konden eten, maar moesten het uiteindelijk doen met überkapitalist McDonalds, omdat NERGENS hamburgers te vinden waren. Wel worst. Intussen hadden we het volledige hoorspel van The Hitchhiker's Guide to the Galaxy opgezet. Dat bracht me uiteindelijk in een vreemde stemming, gelovend dat je in feite niets nodig hebt om te reizen. Na een korte stop nabij Osnabrück reden we door tot Alphen, waar ik mijn blaas eindelijk kon legen. Thuisgekomen ontdekte ik het overlijden van mijn poes Bop.

On monday we travelled home via Lund, where we had breakfast and visited St Lawrence's, with pretty 1350 carved choirseats. In Lübeck we had a stop at the city-museum and two gothic churches, partially destroyed by fire in '42, but the St-Marienkirche seemed reasonably intact. In Hamburg we looked for a place to eat hamburgers, but they only sold saucages. We had to make do with capitalist McDonalds. On the road we listened The Hitchhiker's Guide to the Galaxy. Coming home I discovered the death of my cat Bop.

Trivia: Zweden zijn extreem keurig, rijden nooit harder dan 50 km/h - ook niet op de snelweg zo lijkt het; drinken en gokken zelden (behalve de mannen van Albrecht's) en zijn zeer beleefd. In tegenstelling tot Nederlanders ("English!").

Al met al een heel geslaagd weekje, zeker voor herhaling vatbaar! Ik wil nu al terug!

Laurens

Eerste Platemaker demo

2009-06-12T07:00:00.000-07:00

Afgelopen DB/HEI evenement te Ootmarsum, twee weken geleden, was de eerste keer dat ik mijn personage van Gosen de platemaker op een middeleeuwse markt heb kunnen neerzetten. Een platemaker was een ambachtsman die een plate maakte, het veertiende eeuwse borstkuras. Naast dit belangrijkste onderdeel van de wapenrusting maakte de platemaker ook andere harnasdelen zoals de helm en arm- en beenstukken.
Omdat het mij nog aan een mobiel middeleeuws smidsvuur ontbreekt moest ik op het evenement koud smeden. Gelukkig had ik nog een ca. 1350-75 wapenhuve liggen die middels koud smeden afgemaakt moest worden; namelijk het er aan vastklinken van buisjes waaraan een barbier (maliënkraag) kan worden bevestigd. Hier heb ik mij het weekend dus mee zoet gehouden.

Past DB/HEI event at a medieval market in Ootmarsum two weeks ago, was the first time I actually portrayed my persona of Gosen the platemaker as a practising craftsman. A platemaker was a guy who made a plate, as the 14th century cuirass was named in the Low Countries. Next to this important piece of the harness the platemaker also made other armourpieces such as the helmet and arm- and legarmour. Because I still lack a transportable medieval smithy fire I had to work the metal cold. Luckily I had a c. 1350-75 wapenhuve (bascinet for you English types) lying around which had to be finished. I rivetted the little tubes to this helmet, by which means it will be able to attach a barbier (maille collar) to it. I happily spent the weekend doing this.

Ook net op tijd voor dit zonovergoten evenement had ik het doek voor mijn nieuwe marktkraam provisorisch af. Toen ik het houtwerk ervan aanschafte had ik hem eigenlijk in gedachten voor mijn koopmanspersonage, maar tevens de platemaker maakt er dankbaar gebruik van!

Also just in time for this sunbathing event I had temporarily finished the cloth for my new medieval marketstand. When I purchased its woodwork I thought I was going to use it for my merchant persona, but the platemaker was happy to be able to use it too!

Rithmomachy bord

2009-04-26T01:53:00.001-07:00

Afgelopen week heb ik een rithmomachy speelbord gemaakt. Rithmomachy is een spel dat in de middeleeuwen gespeeld werd, voornamelijk door studenten en andere intellectuelen. Het wordt gespeeld op een speelbord ter grootte van twee schaakborden. De speelstukken hebben getallen gebaseerd op klassieke getaltheorie. Slaan van stukken gebeurt op basis van rekenregels zoals optellen en vermenigvuldigen. Jan-Simon heeft een handleiding geschreven waarin de spelregels uitgelegd worden. Als speelbord heb ik een lindenhouten plankje genomen. Lindenhout laat zich makkelijk bewerken. Het enige nadeel is dat het in de volle zon de neiging heeft om krom te trekken. De speelvlakken heb ik gemaakt van berkenhout en een donkere houtsoort waarvan ik de naam niet meer weet.

De simpelste manier om het speelveld te maken is door eerst strips te snijden van het fineer en die om en om zwart/wit aan elkaar te plakken met tape. Vervolgens snij je dit weer in repen. In het speelvlak heb ik een rechthoek uitgesneden met een schaaf en een beitel, al was een frees beter geweest.

De rechthoekjes en de ondergrond insmeren met houtlijm en opplakken. Als je de strips insmeert met lijm moet je even wachten tot de lijm wat ingetrokken is. Doordat het fineer vochtig wordt van de lijm gaat het namelijk iets uitzetten en als je de strips dan al opgeplakt hebt krijg je een vervelend golvend patroon in je bord; de randjes van elk vakje krullen namelijk omhoog.

Nadat de lijm opgedroogd is heb ik het bord geschuurd met fijn schuurpapier (korrel 400) en in de vernis gezet. Ik ben erg tevreden met het resultaat. Mijn volgende project is het vinden van een tegenstander...

I made a rithmomachy board last week. rithmomachy is a board game that was popular in the middle ages, mainly among students and other intellectuals. You play it on a field consisting of two chess boards. and with pieces containing numbers based on classical number theory. You play the game using arithmetic rules. If you think chess is too mainstream and not challenging enough, then you should definitely play rithmomachy!

LHO winterfeest 2009

2009-03-31T14:41:00.000-07:00

Elk jaar komen de leden van de LHO, de overkoepelende vereniging (500-1500) waar Deventer Burgerscap onder valt, in de winter bij elkaar voor een gezellig diner en lezingen en workshops en dergelijke. Zo ook dit jaar, namelijk afgelopen zaterdag. Deze keer viel de opkomst door onvoorziene omstandigheden wat tegen maar dessalnietemin was het erg gezellig. Een feestje met maar ca. 15 man in plaats van de gebruikelijke rond de 70 heeft zo ook z'n voordelen, je praat bijvoorbeeld met iedereen. En ook al waren er niet zoveel leden, toch waren bijna alle deelgenootschappen en dus periodes wel vertegenwoordigd. Dit uitte zich ook in de goed gevulde boekentafels; een 'vroemi' tafel en een 'lami' tafel.

Het feest begon om 13:00. Gedurende het uur erna kwamen de meeste gasten binnen gedruppeld. Er stond koek, kaas, worst en koffie en thee klaar. Iedereen kon wat bijkletsen, de boekentafel doorneuzen en er werd lustig gebikkeld en gemolenspeld.
Aan het einde van de middag verdween een deel van de mensen naar de keuken. En het moet gezegd worden chefkok Mante en haar hulpen hadden goed hun best gedaan. Het eten dat bij het avondmaal op tafel werd getoverd was voortreffelijk, smakelijk en overdadig. Het was een maal met vroeg-middeleeuwse recepten dat bestond uit onder andere spinaziesoep met spekjes, stoofpot met perzikken en koekjes met een slagroom-kwark-rozijnen-mix.

Kaarsen op tafel zorgden voor de nodige sfeerverlichting. Het was ook de vuurdoop voor een van de recent aangeschafte tinnen kandelaartjes.

Het avondeten werd opgeluisterd met mooie middeleeuwse muziek gespeeld door de Flierefluiter. Na het avondeten mochten de gasten zelf ook nog een deuntje spelen op hun muziekinstrumenten en overdag gaven een paar van de LHO dames ook nog blijk dat ze zeker wel een middeleeuws liedje kunnen zingen, zuiver en in canon. De boeken met middeleeuwse wijsjes werden boven gehaald en plannen gesmeed er vaker iets mee te doen op evenementen.

Toen men klaar was met natafelen zette iedereen zijn stoel zó neer dat men de boeiende powerpoint presentatie van Isis kon volgen. Zij licht!e een tipje van de sluier op over haar afstudeeronderzoek naar gerimpelde en geplooide hoofddoeken in de Lage Landen in de late middeleeuwen. Een handout van de presentatie kun je hier vinden.

This is a description of the LHO-gathering last Saturday. The LHO is the medieval society which Deventer Burgerscap is a subgroup of.
At this meeting Isis gave a powerpoint presentation about frilled veils in the Netherlands, her subject for her Master thesis research. You can download the handout for this presentation here, though it is in Dutch.

Weblog taal - Weblog language

2009-03-24T01:23:00.000-07:00

Omdat deze weblog voor een deel bezocht wordt door buitenlandse vrienden van Deventer Burgerscap is besloten de posten ook voor hen leesbaar te maken. In plaats van helemaal over te schakelen op Engels willen we nog graag voeling houden met ons Nederlandse lezerspubliek en zodoende zullen de posten nog steeds in het Nederlands gedaan worden maar worden voorzien van een Engelse samenvatting in de toekomst.

English summary:
Since this weblog is also visited by foreign friends of Deventer Burgerscap, we decided to make our posts also readable for them. Instead of writing them completely in English from now on we have made up our minds to instead add a English summary to them, so as not to alienate any Dutch readers. I hope that is ok with you guys? :-)

Tinnen kandelaars - Pewter candleholders

2009-03-20T15:01:00.000-07:00

Vandaag ontving ik mijn bestelling van tien kleine tinnen kandelaartjes van de tin/bronsgieter in Archeon, genaamd Scip van Aventueren. Hij had van een amateur metaal detector man het originele kandelaartje kunnen lenen, dat die had gevonden in Damme (bij Brugge), en met behulp daarvan een mal gemaakt waarmee mijn kandelaartjes zijn gegoten. Ze zijn dus een exacte kopie, authentieker kan bijna niet.

Today I acquired a batch of ten small pewter candleholders from the company Scip van Aventueren (Ship of Adventures), the pewter/bronze caster that has his workshop in Archeon. He was able to make a mold from a excavated find (by a metal detector hobbyist) in pristine condition from Damme (near Brugge), with which these were cast. So how much more authentic can it be? 8-)

De stijl van de kandelaar, met het houdertje, de schijf en de drie beentjes is te dateren in de 14e eeuw en vroeg 15e eeuw. Volgens literatuur is het de voorloper van de vanaf de midden 15e eeuw zo populaire kandelaren die een circulaire basis hebben (de ruimte tussen de beentjes opgevuld zodat hij een gesloten rand krijgt).
Andere, fragmentarische, en in meer of minder mate gelijkaardige vondsten van zulke tinnen kandelaren zijn gevonden in Londen, Brugge en Mechelen.

The style of candleholder, with the nozzle, disc and three legs, is 14th to early 15th century and according to literature presumably a precursor to the circular based candleholders of the mid 15th century and later. Other, more fragmentary, finds of this type of pewter candleholders were made in amongst others London, Brugge and Mechelen.

Een leuk detail van deze tien kandelaars is dat ze gemaakt zijn met omgesmolten tin van wat borden en kannetjes die ik van mijn recent overleden grootvader had georven (geen nood, ze waren niet antiek). Dus als ik nu een kaars opsteek in een kandelaar heb ik een mooi aandenken aan hem.

A nice detail is that when I light the candles in these candleholders I will always remember my late grandfather (passed away a few weeks ago), since the candleholders were made with pewter from the jugs and plates I inherited from him (don't worry they were not antiques).

Nieuw ondergoed - New underwear

2009-02-23T14:09:00.000-08:00

Vorig jaar ben ik begonnen met het maken van een nieuwe set 1370 ambachtsman kleren. Een tuniek (rock in Middelnederlands) en een paar kousen (cousen of hosen in M-N), die het hele been bedekken en samen met de onderbroek als broek fungeren, had ik vorig jaar al gemaakt. Nu ben ik bezig een nieuw hemd te maken en hier zie je me bezig het hoofdgat om te zomen.

Since last year I have been busy making myself a new 1370 craftsmans set of clothing. A tunic (a rock in Middle-Dutch) and pair of stockings (cousen or hosen in M-D) are already finished. And now I am busy making new underwear. Here you can see me sew the neckline of the shirt.

Isis bracht me op het idee om voor dat omzomen een bepaalde steek te gebruiken zoals beschreven in het boek Textiles and Clothing (over archeologische vondsten uit Londen).

Isis gave me the marvelous idea to use a stitch out of the book Textiles and Clothing (Archaeological finds from London) for the neckline.

Beukelaar

2009-02-12T08:56:00.000-08:00

Om aan te tonen dat ik ook nog wel eens iets maak, post ik maar eens een foto van mijn beukelaar in wording. Ik ben er twee weken geleden mee begonnen en dit is wat ik tot nu toe heb gefabriceerd. Deze schildknop heeft een diameter van ca 30 cm (van punt tot punt) en zal worden vastgeklonken op een rond houten schildje, dat nauwelijks groter zal zijn.
De sporen van de schuurmachine die ik heb gebruikt moeten nog even weggepolijst worden, maar verder is dit gedeelte af.

De beukelaar is gebaseerd op een afbeelding uit de Alexanderroman (Roman d'Alexandre) uit ca 1340 (MS Bodleian 264 fol 109r), waarop, ietwat simplistisch, twee identieke beukelaars te zien zijn, met de zespuntige schildknop erop. Op de miniatuur is ook nog een soort rand over de bolling te zien; ik heb dit maar weggelaten, omdat ik het niet mooi vind, en dit project mijn eerste poging is om te smeden. Tot nu toe vind ik het best aardig lukken, dus als deze af is, ga ik verder met ander harnasmateriaal. Hetgeen natuurlijk 14e eeuws wordt, want dat is veel cooler dan die 15e eeuwse rommel - ik bedoel, dan kan ik er namelijk hier over schrijven.

Laurens

Summary: I have posted this picture of the buckler I am currently making. The metal cover has a diameter of 30 cm across and is to be riveted to a wooden part, not much bigger.

The buckler is based on a picture from the Flemish Romance of Alexander from 1340 (MS Bodleian 264 fol 109r). I have decided not to shape the rim across the surface, partly because I don't like it, and partly because it is my first experiment. After this I shall try my luck in more armouring, 14th century-style mostly, which is much cooler than 15th c. rubbish - I mean, so I can write about it here.

Tohopesate bijeenkomst in Hannover

2009-02-09T14:22:00.000-08:00

Afgelopen weekend zijn ik en Isis afgereisd naar het Duitse Hannover voor een gezellige, informatieve en inspirerende informele Tohopesate bijeenkomst. De 'Vruntlike Tohopesate' is een netwerk van voornamelijk Noord-Duitse 14e en 15e eeuwse authenticiteitsgerichte levende geschiedenis groepen. De naam verwijst naar een Noord-Duitse stedenbond uit de late 15e eeuw die steden omvatte reikend van Nederland (o.a. Deventer!) tot aan de Baltische lidstaten, hetgeen eigenlijk neerkomt op het gebied van de Hanse.
We hebben de zaterdag doorgebracht met leuk bij elkaar zitten in een zaaltje; kennis uitwisselen, socializen, nieuwe gezichten leren kennen, bijkletsen met oude bekenden, evenementen voor dit jaar doorspreken. Ook was er een boekentafel waar iedereen zijn of haar meegebrachte 'vakliteratuur' boeken op kon neerleggen, dit voor de anderen aanwezigen om eens in te kijken en te zien wat voor interessants er allemaal in stond. Er lagen wel 40 boeken, allemaal over de late middeleeuwen, variërend van kunst tot archeologie en van kostuumkunde tot oorlogsvoering.
S'avonds werd er gezellig samen gegeten in een lokale Kneipe.

Andreas van de groep Elvelüüt Hamborch die het boek Tekens van Leven over opgravingen in s'Hertogenbosch aandachtig doorbladerd.

Op zondag werd het Landesmuseum van Nedersaksen bezocht. Hier bevonden zich relatief veel belangrijke altaarstukken van rond 1400. Deze waren zeer mooi. Helaas is fotografie in dit museum verboden, tenzij je speciale toestemming hebt. We zullen dus nog eens terug moeten gaan!
Bij elkaar was ik onder de indruk van de afstanden die men aflegde om de bijeenkomst bij te wonen. Er waren mensen uit Belgie (Isis), Nederland (ik), Berlijn, Frankfurt a.M., Hamburg en natuurlijk Hannover zelf.

Een bijkomend voordeel van deze trip naar centraal Noord-Duitsland is dat ik en Isis onderweg gelijk ook twee laat 14e eeuwse grafmonumenten konden bezoeken in de omgeving van Bielefeld.

Summary:
Past weekend Isis and I travelled to Hannover for a great meeting with other members of the Vruntlike Tohopesate, a network of predominantly north-german 14th and 15th century living history groups. We spend the Saturday catching up, getting to know each other and exchanging knowledge. There was a booktable littered with over 40 books about all different kinds of late medieval subjects like warfare, archaeological finds, costume and art. The first photo shows Andreas Volborn browsing through the book Tekens van Leven about archaeological finds from the Dutch town of S'Hertogenbosch. In the evening we had dinner in a local restaurant.
On Sunday we visited the Landesmuseum of Lower Saxony. Here one can see relatively a lot of important and beautiful altarpieces from c. 1400. As photography is not allowed without permission we have to go back sometime, with such permission. All in all I was impressed with the distances people were willing to travel to go to the meeting. We had people from Belgium (Isis), the Netherlands (me), Berlin, Frankfurt a.M., Hamburg and of course Hannover itself.
Me and Isis combined the trip to Hannover with a visit to two late 14th c. effigies in the area of Bielefeld.

Koopmanskaproen materialen

2009-01-29T15:04:00.000-08:00

Afgelopen augustus concipieerde ik het idee om een kaproen te gaan maken voor mijn welgestelde koopmanspersonage, eentje met een voorsluiting met knoopjes.
Het moest niet zo'n wannabe rijkeluisding zijn zoals sommige reenacters die pogen te maken (niet kloppend patroon, tinnen knopen, e.d.), maar een die écht die welvaart uitbeeldt en die de Deventer koopman anno 1370 waarschijnlijk ook alleen maar zondags of tijdens andere speciale gelegenheden zou hebben gedragen.
Ik ben nu bijna klaar met het verzamelen van de benodigdheden. Een mooie kleur en niet al te dik of dun stuk wollen stof had Isis nog liggen. Daarnaast wilde ik naar aanleiding hiervan in bronnen de onderste rand van de kaproen versieren met een goudbrokaten zijden bandweefsel. Hiertoe heb ik een stuk bandweefsel door Gina Barett laten maken, gebaseerd op een laat 14e eeuwse vondst uit Deventer. De door Bractea gemaakte 15 zilveren vergulde knoopjes (die vandaag werden bezorgd!) zijn custom made replica's van 1350-1400 knoopjes uit de schat van Karlstejn. Nu rest mij alleen nog fijn wollen of zijden stof vinden voor de voering van de kaproen en het bestellen van zijden garen ter afwerking van het geheel.
Het ijle winterzonnetje van vandaag heb ik gebruikt om de al verworven materialen - stof, bandje en knoopjes - op de gevoelige plaat vast te leggen:

Past August I got the idea to make a expensive hood for my well off merchant persona to wear on feastdays, a hood with front opening and button closure. I wanted it to surpass the wannabe stuff with wrong fit and pewter buttons that many people tend to make.
I am almost ready collecting all the needed materials. I got a lovely colour piece of woolen cloth from Isis for the outside. I still have to decide on the lining, wool or silk. Next to that I wanted, in accordance with mentions of this in written sources, to decorate the lower border of the hood with a gold brocade silk band. To this purpose Gina Barett made me a gold brocaded replica of a late 14th c. find of a piece of a brocade silk band from Deventer itself. The fifteen buttons, made by Bractea, are silver and gilded and replica's of 1350-1400 buttons in the hoard of Karlstejn. Now all I have to do is get fabric for the lining and order silk yarn for the finishing touch like the buttonholes.
The little bit of sun we had today in this chilly winter was enough to make some nice shots of the materials I already have - outside fabric, band and buttons.

Deventer Burgerscap op een infobord

2009-01-09T12:22:00.000-08:00

In Heesch (Noord-Brabant) is onlangs een informatiebord onthuld over de landweren (laatmiddeleeuwse verdedigingslinies) die er hebben gelegen. Het bord is aan de bovenzijde gedecoreerd met 'middeleeuwse mensjes' en wat schetste mijn verbazing toen ik het zag, deze mensjes zijn gebaseerd op de groepsfoto die op de Deventer Burgerscap website staat! Vergelijk het zelf:

En hier valt het hele bord te bezien (de info erop klopt helaas niet zo goed):

http://www.bertbrok.dds.nl/landweerinfobordheesch/InfobordlandweerHeesch.pdf

Met dank aan de heemkundekring "De Elf Rotten" van Heesch.

In Heesch (in province of North-Brabant) recently a informationplaque about landweren (late medieval defence lines) was put up, next to a recent reconstruction of a local landweer. The plaque's top border is decorated with drawings of 'medieval people'.
When I looked closer at them, I discovered the members of Deventer Burgerscap were depicted there! The artist had used the groupphoto from our website to make three rows of medieval people and put them next to each other. You can compare them yourself if you look at the photos.

"Van huven..."

2008-11-02T07:45:00.000-08:00

In mijn vorige post stond al iets over mijn plannen om een linnen huve of kapje te maken. Vrijdagavond toen ik het nieuws las dat Ename (Week van de Smaak) misschien toch doorgaat, ben ik er dan maar eens aan begonnen.

1. Tacuinum Sanitatis, c.1390, Paris, BNF, MS. Lat. Acq. 1673, fol. 11r.

2. Les Cent Nouvelles Nouvelles, Frankrijk, c.1475-1500, Glasgow University, MS Hunter 252, fol. 186r.

3. Liturgische kalender uit Kamerijk, 1275-1300, Den Haag, KB, 76 J 18, fol. 211v.

Kapjes zijn relatief regelmatig te zien in laat middeleeuwse manuscripten (zie boven), uit vrijwel heel Europa. Afbeelding 2 is interessant omdat je daar kunt zien hoe de constructie van het kapje in elkaar zit, met duidelijk een lusvormig lint aan de hoekjes bevestigd. Op afbeelding 3 zie je duidelijk een (sier)naad lopen op de achterkant van het hoofd.
Ook in geschreven bronnen vinden we vermeldingen van huves voor vrouwen (het woord huve wordt ook gebruikt als benoeming voor mannenkapjes).

Item off twe vrouwespersonen sick onder een ander dat huvete afftogen kijflicken, dat is vijff marck, Westerw. Landr. 53, 3 (Bron: Middelnederlandsch Woordenboek).

Van huven, die sy voir mire vrouwen gecoft hadde, Oorl. v. Albr. 308 (Bron: Middelnederlandsch Woordenboek).

4. Kapje van de Heilige Birgitta, Birgittinessenklooster Uden.

5. Detail, kapje van de Heilige Birgitta, Birgittinessenklooster Uden.

Een oorspronkelijk middeleeuws kapje (met een datering vermoedelijk tussen 13e en de 16e eeuw) bevindt zich in het Birgittinessenklooster in Uden, waar het wordt bewaard als een reliek van de Heilige Birgitta van Zweden. Voor meer informatie over dit kapje en vrouwenhuves in de middeleeuwen in het algemeen zie:

Dahl, C.L. & I. Sturtewagen, 2008, The Cap of St. Birgitta, Medieval Clothing and Textiles vol. IV, pp. 99-129.

6. Mijn reconstructie (nevermind de neuspiercing, make-up en moderne kleding)

Hierboven mijn reconstructie van het kapje. Het is een vereenvoudigde versie van het originele Birgitta kapje (zonder het borduurwerk). Mijn bedoeling is om op termijn een zijden versie van het kapje te maken met borduurwerk. Voor zijden kapjes zijn in geschreven bronnen verschillende aanwijzingen te vinden. Hierover op zijn tijd meer...

Work in progress: Ein Schritt weiter

2008-09-28T13:26:00.000-07:00

Ondertussen alweer een tijd geleden ben ik langzaamaan begonnen met een set kleding te maken voor Fenne, mijn eenvoudige burger personage. Langzaamaan komt er vooruitgang, en eindelijk is de basis er:

1. Eenvoudige ongevoerde jurk met enkele knoopjes aan de polsen (6 aan elke pols) en aan de hals (18).

2. Anthraciet gespikkelde stof, hergebruikt uit een versleten rock voor een open kaproentje.

4. Witte sokken (naar een vondst uit Londen).

Hierboven zie je twee foto's van de afwerking van de knoopjessluiting aan de arm. De opening is afgeboord met twee strookjes wit linnen ter versteviging (zie Textiles & Clothing, Museum of London). Langs de ene kant komen de knoopsgaten, langs de andere de knoopjes. Eenzelfde linnen versteviging is aangebracht aan de voorsluiting van de jurk en aan de halsuitsnijding. Enkel de langtenaden zijn met de naaimachine gedaan (en dat zou nog niet mogen, ik weet het) maar alle verdere afwerking is met de hand met naturel en gebleekt linnen garen. In totaal is schat ik ongeveer 80% van het naaiwerk op de hand gedaan (al een hele prestatie voor mij; ik heb een hekel aan naaien :-).

De jurk bestaat uit vier panden, twee voorpanden en twee rugpanden. Er zitten geen geren in, maar de panden lopen vanaf de heupen breder uit tot een breedte van 70 cm onderaan. Deze constructie is ook teruggevonden op de gouden jurk van koningin Margareta. Dit patroon kun je ook terugvinden in de bundel met patronen voor vrouwenkleding (te verkrijgen bij mij). Het patroon van de mouw is gebaseerd op een type dat vaak voorkomt onder de Groenland vondsten (bv. deze), maar ook elders.

Bovenstaande foto toont een fragment van een console uit Mechelen, nu in het Hof van Buysleden, gemaakt ca. 1375-1380. Gelijkaardige jurken zijn ook afgebeeld in o.a. de Roman d' Alexandre (fol. 130v.).

Wat nog moet:

1. Een paar kniekousen uit grijs-bruin-meekrap geruite wollen stof. Deadline: Ename

2. Een kaproen met knoopjessluitinguit kastanjebruin laken (met roestbruine knoopjes, zijn al geknipt). Deadline: Ename

3. Een paar wanten. Deadline: Winterfeest

4. Een overrock in warme wol met voering. Deadline: Winterfeest

5. Naturel linnen schort. Deadline: eerste evenement komend seizoen

6. Een linnen huve (kapje). Deadline: Ename

Recente aanwinsten

2008-09-04T09:58:00.001-07:00

Nieuwe tinmeuk van http://lionheartreplicas.co.uk/
Voor mezelf heb ik een tinnen speld gekocht met roze parelmoer en peridoot steentjes, gebaseerd op een 14e eeuwse vondst uit de Seine.

Voor ons beiden (Bertus en ik) hebben we voor elk een tinnen lepel aangeschaft, eentje van het type dat o.a. in Londen is gevonden en twee kleine tinnen schoteltjes. De replica van de schoteltjes is gemaakt naar een origineel uit een 16e eeuwse context, maar het leunt heel dicht aan bij vondsten van schoteltjes met dergelijke afmetingen uit Nederland. Ze werden waarschijnlijk gebruikt om sausjes (bv. mosterd) of gedroogde vruchten in te serveren.

Het lijkt wel alsof we even in een stroomversnelling zitten nu, qua productiviteit! *Maakt vreugdedansje*

Work in progress: kleding voor een eenvoudige burgervrouw II

2008-08-30T08:28:00.000-07:00

Hier vinden jullie mijn eerste postje over mijn nieuwe plannen voor een set kleding. Ondertussen is er weer al wat vooruitgang.
Ik ben bezig geweest met het maken van een bandgeweven boord van ca. 2 cm breed voor het afwerken en verstevigen van sommige naden langs de binnenzijde van mijn grijze rock (de stof die ik daarvoor ga gebruiken zie je in het onderste plaatje, die zonder ruitjes).

De bandjes zijn geweven met naturel en lichtgroen linnen. Ik heb 21 draden opgespannen voor de schering.

Duidelijk bewijs voor de afwerking met bandweefsel langs de binnenzijde van kleding is er niet echt (toch niet bij mijn weten). Informatie over de afwerking van naden met gewone reepjes stof is ook niet al te duidelijk, meer info daarover vind je hier. Maar... Bandweefsel wordt wel vaak gevonden. Aangezien mijn grijze stof niet echt viltachtig is rafelt ze een beetje en ik zou niet willen dat mijn naden kapot gaan. Ik wil het bandweefsel gebruiken om de naden aan het armsgat te verstevigen. Die naad is best gevoelig voor scheuren/rafelen, omdat er nog wel eens wat druk op komt te staan. Doordat aan de mouw de patroondelen afgerond zijn, is het niet eenvoudig om de naad op een andere manier netjes af te werken. De andere rechte naden van de jurk ga ik op de 'gewone' manier afwerken.

Lantaarn

2008-08-18T16:40:00.000-07:00

Afgelopen weekend heb ik op de midden 14e eeuwse markt te Seeth-Ekholt (bij Hamburg) een lantaarn gekocht van een Duitse handwerksman wiens naam ik helaas niet weet. Ik herkende de vorm van de lantaarns die hij verkocht als typisch voor de tijd die Deventer Burgerscap uitbeeldt en moest er dus gewoon een hebben. Hieronder vind je een kleine samenvatting van de relevante bronnen die ik voor lantaarns heb met als afsluiter de aangeschafte reconstructie.

In 1346 betaalde een lantaarnmaker, of iemand die in elk geval zo heet, geld aan het stadsbestuur om het burgerschap van Deventer te mogen verkrijgen:

Receptum Herbordi de concivitatu
Primo a Johanne Lanternenmaker 24 s.

Het is dus goed mogelijk dat er een maker van lantaarns in Deventer woonde.
In de rekening van het huishouden van de adelijke Jan van Blois van 1361-1362 staan onder andere de volgende posten:

Item costen 5 lanternen die men in die reyse hadde ter coken ende anders waer 8 s.
Eerst den wachters eene lanterne verbonden mit ysere, coste 16 d.
Item 5 lanternen te hanghen ende binden 8 s.

Hier uit kan worden opgemaakt dat men op reis (in dit geval een militaire campagne) lantaarns mee nam voor in het kampement, zoals in de keuken maar ook elders. Wachters blijken lantaarns te hebben gehanteerd en deze konden worden verstevigd met ijzer. Ook konden lantaarns worden opgehangen danwel hangend gedragen worden. Dit laatste zien we terug op een schilderij in grisaille van ca. 1375, besteld door de Franse koning Charles V; het Parament de Narbonne:

Niet alleen in Frankrijk, maar ook in het Heilige Roomse Rijk werd dit type lantaarn gebruikt. Een Keuls ca. 1370-1380 schilderij met daarop het leven van Christus weergegeven, laat ook een dergelijke lantaarn zien:

Het type lijkt nog minstens een eeuw daarna populair te zijn gebleven. Op het Keulse Lyversberg Passion schilderij van 1464-1466 zien we een soortgelijk exemplaar:

Zoals op dit schilderij te zien is wordt het deurtje van de lantaarn met een veter gesloten. Ook de lantaarn die ik gekocht heb heeft deze sluiting. De veter zelf mist alleen, die moet de klant zelf maken.

Toen ik de lantaarn kocht kreeg ik er een bijenwas kaars bij. Tijdens het banket op zaterdagavond te Seeth-Ekholt kon ik de lantaarn dus gelijk testen.

Ik moet zeggen, hij bevalt goed!

Last weekend I bought a lantern from a German craftsman on the mid-14th c. market at Seeth-Ekholt (near Hamburg). I recognized the shape of the lantern as one typical for the time portrayed by Deventer Burgerscap so I just had to get one. This acquisition was a good reason for me to dig up some sources on these lanterns as well.

In 1346 a lanternmaker, or at least someone with that name, paid money to the city of Deventer to gain Deventers citizenship.

Receptum Herbordi de concivitatu
Primo a Johanne Lanternenmaker 24 s.

In the accounts of the household of nobleman Jan van Blois (living in the county of Holland) are the following entries:

Item costen 5 lanternen die men in die reyse hadde ter coken ende anders waer 8 s.
Eerst den wachters eene lanterne verbonden mit ysere, coste 16 d.
Item 5 lanternen te hanghen ende binden 8 s.

An entry stating that five lanterns were bought to bring with them on campaign, to put in the kitchen and elsewhere. Another for a lantern for the guards to be binded with iron. And the third one for five lanterns to be binded and hanged (handles put on?).
The hanging of a lantern can be seen on a painting of c. 1375, ordered by the French king Charles V; the Parament de Narbonne. Not just in France, but also in the Holy Roman Empire this type of lantern was used. A c. 1370-1380 painting from Cologne, depicting the life of Christ, shows such a lantern. And the type of lantern seems to have been popular still a century later as it shows in the Cologne painting of 1464-1466 called the Lyversberg Passion.
As can be seen on this painting the door of the lantern has to be closed by means of a lace. The lantern that I have bought uses the same system, though the customer has to make or buy such a lace himself. I did get a beeswax candle with the lantern, which I promptly used to light up the great Saturday evening banket at Seeth-Ekholt. I think the lantern looked great!

Work in progress: kleding voor een eenvoudige burgervrouw

2008-08-06T05:54:00.001-07:00

Een paar maanden geleden ben ik langzaamaan begonnen met een set kleding te maken voor Fenne, mijn eenvoudige burger personage. Wegens verhuizen andere obstakels kwam dat even stil te liggen. Hier eventjes een kort overzichtje van wat er al is en wat er nog moet komen...

1. Grijze wollen stof voor een eenvoudige ongevoerde jurk met enkele knoopjes aan de polsen en aan de hals. Deadline: LPLG
2. Grijs-bruin-meekrap geruite wollen stof voor een paar kniekousen. Deadline: Ename
3. Kastanjebruin laken voor een kaproen met knoopjessluiting. Deadline: Brederode
4. Wit laken voor korte sokken (naar een vondst uit Londen). Een afgewerkte sok zie je links. Deadline: LPLG
5. Anthraciet gespikkelde stof, hergebruikt uit een versleten rock voor een open kaproentje.

Ook nog, maar minder urgent:
6. Een paar wanten
7. Een overrock in warme wol met voering
8. Naturel linnen schort

Agincourt

2008-07-28T11:22:00.000-07:00

Op vrijdag 25 juli togen Bertus en ondergetekende naar Leiden om het te huren busje op te halen. Doordat de uitbater laat was, liep de dag vertraging op. In plaats van om 12.00 te vertrekken, zoals in de planning lag, reden we pas om ca 13.30 uit Alphen weg, pikten Roberto op in Dordt en omdat we nog boodschappen moesten doen, deden we dit in plaats van het gebruikelijke Fruges in Frankrijk, in Gent, waar Isis woont. De tijd die we daarvoor namen deed ons rond 19.50 besluiten om in Gent te overnachten.
De volgende ochtend ontwaakten we om ca 6.00 en een voorspoedige reis door grijzig Frankrijk bracht ons, ondanks een paar keer de weg bijster te zijn geraakt, toch mooi op tijd in Agincourt. Na de tent opgezet te hebben, wachtten we op onze introducee Martine Teunissen, en haar twee Franse vrienden Loic en Annette. De Franse boeren waren zo attent geweest om zelf wat houten toilethokjes te bouwen (met een hartvormig ruitje) waar geen chemicaliën, maar zaagsel de onaangename stank verbloemde. Een stuk prettiger.

Overdag hebben we vooral gekookt (zie Isis' post hieronder) en wat geluierd in de toch wel erg hete zon. Roberto en ik deden mee aan de veldslag, die vanwege de hitte was verplaatst naar 18.00, maar nog later werd uitgevochten omdat een oudere Brit aan de hitte dreigde te bezwijken en gered werd door een omvangrijk aantal hulpverleners. Voor ons was het er weer even inkomen, omdat ik voor het laatst exact een jaar geleden een veldslag had gedaan, en Roberto nog langer geleden. We sloten ons aan bij de Duitse groep Trivium als centrumeenheid, omdat we allebei met zwaard vochten. Het ging wat onwennig, maar toch best aardig, en ondanks wilde verhalen die ik later vernam over een woeste Fransoos met een strijdkolf die enkelen erg hard op het hoofd had gemept, ontmoetten wij geen risicovolle tegenstanders. Het viel wel erg op dat bijna iedereen zwaar gepantserd was, behalve wij. Wij zijn nog steeds zo eenvoudig als toen we begonnen. Maar daar zijn we best tevreden over.

Zaterdagavond hebben we heerlijk gegeten, zoals al vermeld door Isis, en daarna hebben we ons overgegeven aan gebruikelijk avondvermaak, wijn, dansen en kampvuur opstoken. We hebben nog lang naar de vele sterren gekeken en genoten van de nachtelijke koelte.

De volgende ochtend werden we om 8.00 gewekt door het kanon van de Vlaming die bekend staat als Dirk Boemboem. Omdat ik was verbrand in mijn nek besloot ik mijn kaproen te dragen, en Isis deed een extra doek om haar hals. Bertus en ik vonden het genoeglijk ons te laven met een koel kriekbier. De hitte van het door mij opgestookte kampvuur leverde rond 13.30 een verrukkelijke lunch met gevogelte en meer bier. Daarna verpoosden wij in de schaduw, zo lang die beschikbaar was. Warmte, een korte nacht en een paar glaasjes bier deden Roberto en mij besluiten niet deel te nemen aan de veldslag. Wel hebben we die bekeken op de eerste rang, vanuit het Franse kampje dat aan het slagveld lag. Een mooi flankeren en omsingelen bracht de Engelsen de overwinning, en zelfs de laatste verdedigers van de heilige Oriflamme werden bruut afgeslacht.
Daarna verkoelden we ons, aten we wat brood, ham en kaas, en begonnen met opruimen. Onderwijl vond Bertus nog tijd om een bacchanaal aan te leggen. Martine en haar vriend Loic bleven nog een nachtje. Rond 20.45 vertrokken we, in nog steeds erg warm weer, en brachten Isis naar Gent. Een zeer vreemd onweer begeleidde ons toen tussen Gent en Dordt. Daar zetten we Roberto af, werden opgehouden door een straalbezopen plebejer die midden in onze koplampen stond en nog steeds niet leek te bevatten dat we er misschien door wilden. Het laatste uur was vermoeiend maar verliep voorspoedig. Om 2.00 uur 's nachts kwamen Bertus en ik in Alphen. Hulde voor Bertus voor het rijden en het om 8.00 weer terugbrengen van het busje.

Al met al een zeer geslaagd doch ietwat lui weekend, waar we allemaal veel positieve ervaringen hebben opgedaan. Onze gasten Loic en Annette waren erg behulpzaam en ook introducee en potentieel aspirantlid Martine heeft een erg aangename indruk achtergelaten. Volgend jaar hopen we dat er weer meer mensen meegaan.

Laurens

Summary: on july 25th 2008 Bertus, Isis and I left from Alphen (mid-western Netherlands) in a rented van towards Dordrecht, where we picked up our groupmember Roberto. Due to some small problems we had left home much later, so when we arrived in Ghent to pick up some of Isis' things and do some shopping, it was almost evening. We stayed over in her house and went on for Agincourt early next morning.
About 10 a.m. we arrived there, put up our tent and waited for the others, introductory Martine and her French friends Loic and Anette. We were especially pleased with the environmentally friendly and non-odourous improvised toilets.

Roberto and I joined the battle at saturdayafternoon, which had been postponed due to the heat, and we decided to incorporate ourselves into the German centerunit of Trivium. We were rather 'dressed down' compared to the other fighters, but fortunately we met with no accidents (although a Frenchman with a battleclub had wounded some participants and was dismissed).
In the evening we dined excellently and enjoyed the cool night. The next day we relaxed and sought shelter from the scorching sun. We had an elaborate lunch under the trees and drunk cherry-beer. This made us decide not to join battle today, but watch the others get massacred while we rested in the shade. In the evening we left for Belgium, dropped off Isis in Ghent and were then surprised by a heavy thunderstorm, but made it to Dordrecht where suddenly the sky was clear. About 2 at night we Bertus and I came home.

Eten in Azincourt

2008-07-28T06:07:00.000-07:00

Op het menu van afgelopen weekend stond:

Zaterdag:
Ontbijt: Brood met Vlaamse en Franse kaas
Middagmaal: Griesmeelpap met honing en rozijnen
Avondmaal: Rundsstoofvlees (met licht bier en uien), gekookte raapjes, erwtenpuree, brood, gerookte ham

Zondag:
Ontbijt: Pap van griesmeel en havermout licht gezoet met honing en kaneel, overschotjes van zaterdagavond
Middagmaal: Gebraden haantjes en duifjes aan het spit, gekookte tarwe, appelmoes
Avondmaal: Brood met Franse kaas, gerookte ham en gerookte varkensworstjes, overschot van de gekookte tarwe van het middagmaal

Evaluatie:

Ik heb de indruk dat iedereen van het eten genoten heeft. De zoete pap ging er met veel enthousiasme in, kan ik wel zeggen. Ze geeft je echt een warm en goed gevuld gevoel, waarmee je tot aan de middag ruimschoots voldoende hebt. Groot voordeel aan pap: het is in een mum van tijd klaar, en kost werkelijk geen moeite om te maken.

We hebben afgesproken dat we ook een keer hartige pap willen maken.

Verder zijn rapen en appels nu niet in het seizoen en hebben we die toch klaargemaakt. Ik had geen recepten voorbereid en op het moment dat ik in de winkel stond had ik geen inspiratie om iets anders te bedenken.

De gerookte ham hebben we in een grote homp gekocht, de gedroogde worstjes waren volledig met ambachtelijk uiterlijk, en de kazen hadden geen tekstopdruk of moderne schil. Qua brood zijn we gegaan voor Vlaamse bruine en halfbruine boerenbroden.

De gewoonlijke kip aan het spit hebben we eens vervangen voor jonge haantjes en duif. In middeleeuwse kookboeken een rekeningen kom je regelmatig vernoemingen tegen van klein gevogelte voor consumptie.

Ook het koken op het evenement zelf was erg leuk. Iedereen heeft echt goed meegeholpen. Ik heb zelf eigenlijk helemaal niet zoveel gedaan, alleen iedereen aan het werk gezet en af en toe eens in een pot geroerd, en vogeltjes aan het spit geregen.

Hopelijk gaan we op de evenementen in de toekomst ook eens wat avontuurlijker koken, het was de moeite waard!

Meubelmaken in vijf stappen

2008-07-15T06:46:00.000-07:00

Afgelopen weekend was er een meubelmaakweekend bij Nijso thuis. Hierbij konden we gebruik maken van zijn grote tuin en werkschuur en daarnaast een waaier aan werktuigen: beitels, mokers, handzagen, potlood en meetlat en andere primitieve en minder primitieve al dan niet elektrische toestellen.
De planning was om twee tafels en twee banken te maken, maar daar zijn we snel van af gezien. Voor de twee tafels zijn de poten en tafelbladen op maat gezaagd, maar we kwamen er in de loop van het weekend achter dat we nog wat onderdelen te kort kwamen (o.a. deuvels).
Van de twee bankjes verkeerde één aan het einde van het weekend in een ver gevorderd stadium van afwerking.

Hieronder de methode Isis om middeleeuwse meubels te maken in vijf beknopte stappen:

1. Men neeme eenen grooten boom, in stucken gezaeghd.

2. Daarnaest neeme men vier wercklieden, ende men laete hen zaeghen ende beitelen.

3. Af en toe springhe men zelf hier en daar bij bij het werck.

4. Men eete wel ende genoegh opdat men vanden honger niet om zoude komen.

5. Men laate de onafgewerckte bank door onzen vrient Nijso afwerken opdat men haar kan meenemen naar Azincourt.

Het was een heel gezellig en productief weekend en zeker voor herhaling vatbaar! Mede omdat er nu bij Nijso drie half afgewerkte meubels staan zullen we toch nog een keer met een aantal van ons daarheen moeten bewegen.

Nijso zal jullie binnenkort ook nog verblijden met een berichtje over middeleeuwse meubels.