Thursday, September 5, 2013

Moelgen - eiercustard - egg custard - eiermus

This egg custard from Wel ende Edelike Spijse (2nd half 15th century) has become one of my favourite medieval desserts. I've made it a few times at home, and brought it to Eindhoven to enjoy after dinner. And lucky me, Claudia from Mim made something similar at the Ronneburg last weekend! Claudia's 'Eiermus' recept comes from the Kochbuch von Meister Hannsen (ca 1460) and her interpretation goes as follows: 6 egg yolks per liter of milk/cream and sugar to taste. Whisk the eggs and sugar and in the mean time warm the cream. Add the egg mixture to the cream bit by bit while stirring continuously untill it starts to thicken. Don't overcook is because the egg will start to curdle or burn at the bottom of the pan.
The Flemish variation is slightly different, in that the custard is cooked 'au bain marie'.  The basic ingredients are the same: eggs and milk, and you can add some sugar/honey or spices if you like.
Moelgen te makene nemt scapin melc
in eenen pot ende dodere van eyeren daer
in ghewreuen ende tempert daer mede 
ende doeter toe soffraen ende sukers ghe
nouch dan nemt wit lijnwaet ende
doet vpden mont vanden potte twee
fout of drie ende bindet vaste omtrent
den hals vanden potte dan doet den pot
in eenen ketele vul wallens waters ende
latet lange zieden ende dan doet vercoelen
ende maect omtrent den pot twee gaetken
of drie recht met eenen lepele ende
bouen den scotelen soo doet dragie
ende sukers ghenouch
To make lovely sweet stuff, put sheep milk in a pot and yolks of eggs ground into it and temper it with this. Add saffron and enough sugar. Then take a white linen cloth and put it [folded] two or three times over the mouth of the pot and tie it around the neck of the pot. Put the pot in a kettle full of boiling water and let it boil for a long time. Let it cool and make two or three small holes straight [down] with a spoon all around the pot. Finish off with enough spices and sugar.
I haven't tried the 'au bain marie' version on the fire, but in the oven. And I used cow's milk instead of goat milk. So, here are the modern directions:
For 4 persons
  • 2 cups full fat milk
  • 2 eggs + 2 egg yolks
  • 1/3 cup sugar/honey
  • Saffron
  • Some cinnamon and nutmeg

Preheat the oven to 180° C. Mix the eggs, sugar/honey and saffron, and bit by bit add the milk. place a bowl in an ovenproof dish filled with water so that the bowl is halfway under water. Pour the egg mixture in the bowl and sprinkle some cinnamon and nutmeg on top. Bake during 30-40 minutes (depending on your type of oven) untill the egg mixture is stiff (it needs to have a pudding consistency). If you like you can add some extra sugar on top when it is still hot.


Wednesday, September 4, 2013

Peeckel - Mosterdsaus - Mustard sauce

I know I promised to share the recipes we made in Eindhoven earlier this summer, but I just didn't have the time to far. Here's the first one in a row (hopefully the rest will follow soon-ish).

The original recipe is from a Flemish cookbook that dates to c. 1560. A bit late for Deventer Burgerscap maybe, but all the ingredients are right for the 14th century and it is just such a nice and easy recipe I couldn't resist making it. Plus, since it is eaten cold it works really well for warm summer weather. I'd even make it in 'normal life' to use as a barbeque sauce.

The middle dutch text is as follows:
Om peeckel te maecken neempt wat pelmeye ende doter vat mosters toe met vat greyn poyers ende menght dese wel te samen.
To make mustard sauce Take some applesauce and add some mustard with ground grains of paradise. Mix this well together.
Really, it doesn't get much easier. That is exactly what I did. If you use homemade apple sauce squeeze it trough a seeve of cheese cloth first, to get rid om any lumps of apple. Add mild mustard to taste (I used about 1 tbsp of mustard to 3/4 à 1 cup of apple sauce). Than add freshly ground grains of paradise. This really makes the finishing touch. In emergencies you could substitute this by black pepper if you can't get hold of grains of paradise.

Enjoy it with sausages or roast meat (works really well with pork)!

Monday, August 12, 2013

Visit to Lund

I was in Lund for a conference. And next to the conference building was the historical museum of Lund. It was filled with late medieval archeological finds. I already knew about some interesting finds because of two books I have:

I actually found all of the objects from these books (from 1937 and 1938!) in the museum. And much, much more! Here are some highlights from the museum (I will focus on the leather because that is my primary interest, but they also have knives, swords, a big collection of wall candle sticks et cetera). The museum has conveniently placed identification numbers at every object so you are not immediately overwhelmed with useful information like the location of the find or the estimated age. Instead, you can look up some information in a database, which is in Swedish but not convenient(at least for me) to use. You can find all kinds of useful information in this database, like the catalogue number and when it was found and what the identification number of the dig site was. Swedish friends, if you know how to use the online database from Kulturen at to extract something useful, please let me know.

This nice dagger scabbard is also described in Kulturen 1937. In this book, they don't show the gold coated chape, so I'm not sure if the one in the museum is original and belonging to the dagger. The leather is original, and decoratively pierced, probably with an awl, through vertical impressed lines. The dagger itself is described on a separate page in the same book, and was also found at a different location during the same excavation, so I'm not sure if the dagher and the scabbard belong together either. The dagger is estimated to be from 1275-1350.

Here is a classic pouch from the 14th and 15th century. It is a rectangular piece of leather, folded in half and sewn on the side edges. At the top, two leather tongs pass through a series of incisions. There are impressed folds between each incision. The harmonica folds don't occur naturally, you have to make them by wetting the leather, using a blunt object to press the lines into the leather and then folding the leather and letting it dry so the leather keeps the folds. This pouch is first sewn together and then turned inside out. in the top right, you can see that one of the ends of the leather thongs broadens and has some stitch holes. It's quite similar to one of the Schleswig pouches. There is also a small hole in the bottom middle of the pouch. Some of these pouches had decorative leather strings attached to the bottom (Schleswig), but it is not clear from this hole if it was made intentional or not.

Here are some nice leather gloves. The two top gloves are working mittens. They are quite large, covering a large part of your wrists. there is a small leather loop sewn in so you can hang them on your belt or on a hook. Very convenient.

This is a very interesting purse that originally had some metal mount and a decorative leather thong passing through a series of slits cut in a semicircle. I don't know from which period it is.

There were many, many shoes. Here is a nice detail of a shoe with an incision, probably deliberate because the shoe was too small for the wearer. Also notice the nice leather edge, very well preserved.

Here is a nice old shoe with the seam on top. This type started in the 9th century and was in that period a 1-piece shoe, so the sole and upper were one piece of leather. Here you can see that the sole is already a separate part, indicating that it's from a later period. This specific shoe isn't in Kulturen 1938, but a similar shoe in the book is dated to the 13th century.

A nice leather belt with gothic letters and a leather knife scabbard. The scabbard is for a broken back seax, so probably not after the 11th century, Kulturen (1937) mentions similarities with the hunting knife of Charles the great, which is from the 10th or 11th century.

Two nice knife handles carved in the shape of a female figure. The left is from ivory, from the 14th century. The right probably as well.

Left: a nice lantern made from copper-alloy sheet. Right: another purse, looks like goat leather, with a single leather tong passing through the slits. It doesn't have clear folds which makes sense when the leather is goat because goat leather doesn't hold impressions very well.

Some random shoemaker stuff, two lasts, some pegs, cutting tools, etc. Too bad that more information on these objects is missing as well, but that seems to be the trend these days in museums: don't give too much information or the visitor might be overwhelmed by it. Don't tell them where we found it, or from what period it is or visitors will get recurring nightmares where they wake up in the middle of the night, sweating and screaming: "1275-1325!!! Lund! Lund! Lund!", while their bodies contort by the violent muscular contractions that renowned scientists from Harvard and Yale have directly linked to unprotected museum visits where the unsuspecting visitor was ruthlessly exposed to extremely high doses of information, forever traumatizing these poor victims whose sole purpose in life now consists of nothing more than either to simply keep living until the next breath is produced by their pulsating bodies or to find a way of making the perfect chocolate topping for whipped cream pie (seen in 14 % of studied subjects).

Left: A large leather pouch. Note that the fold is on the left and it is sewn on the bottom and right. The diagonal line is probably because it was deposited while folded diagonally. The holes are very larges, indicating that it was probably sewn with a leather string. Right: These look like small round pouches.

A small leather pouch, again with a decorative outer seam.

Detail of one of the knife sheaths with fleur-de-lys stamps, which is a common late medieval motif in all of north-west europe. There was also a nice sword scabbard with fleur-de-lys stamps

Detail of the edge of a shoe, with decorative and reinforcing leather thong.

Some of the many shoes in the museum.

Monday, July 15, 2013

Deventer kermis in Eindhoven

Een kleurige slinger, gemaakt van touw en stofrestjes

Op zaterdag 13 juli 1370 werd in Deventer de jaarlijkse kermis geopend. Dit jaar herhaalden wij deze gelegenheid in het klein in het Historisch Openluchtmuseum Eindhoven. We waren daar te gast in het wevershuis, dat we optuigden met slingers (in de kleuren van Deventer) en met versgeplukte bloemen.

Versgeplukte bloemen

Er werd ook veel en lekker gegeten. Marsepein bijvoorbeeld.

Een zelfgemaakte marsepein-krakeling

Marsepein aansnijden. Met dank aan Laurens voor de foto!

Maar ook gebakken kip en worst.


Begeleid door kruidenboter en mosterdsaus.

Kruidenboter met kruiden uit eigen tuin, knoflook, en zout

Mosterd-appelsaus naar middeleeuwse receptuur

En een zomerse salade.


Gezellig keuvelen tijdens de maaltijd

Een en al oor

En er was natuurlijk nog meer zoetigheid om mee af te sluiten. Eierpudding, rijstpap en seizoensfruit.

Eierpudding volgens middeleeuwse recept

Rijstpap met saffraan en gemalen amandelen

Een lekker dessert gaat er bij Goossen altijd wel in

En verder werd er natuurlijk ook gewerkt en gespeeld.

Ik kijk alvast uit naar een volgende editie! Met nog meer volk, nog meer vreugd en nog meer feest!

Monday, June 17, 2013


Op 15 juni hebben Vera en ik in Archeon genaaid. In het pottenkoopmanshuis, op het forum, in de AT, overal werd genaaid. Keihard. Het was fantastisch.

Archeon had een jaarlijks textielweekend georganiseerd. In voorgaande jaren was dit redelijk druk maar helaas waren wij, naast een vrouw die een winkeltje met wollen truien en mutsjes runde, de enige attractie. Ik heb nog meegedaan met de historische modeshow.

Omdat het zo rustig was, zijn we wel aardig opgeschoten met onze naaiwerkjes. Vera was bezig met de eerste opzet voor linnengoed voor haar personage Elle, de echtgenote van mijn personage, dat ik Siegher Abellyenss heb herdoopt (ik vond Cesarius toch wat al te dramatisch). Ze heeft in een dag een schort, een hoofddoek en een bandje om die hoofddoek aan te bevestigen gemaakt, met de kanttekening dat ze liever een gefronst schort wilde maar dat waarschijnlijk binnen een evenement vies zou maken, en een Birgitta-kapje, maar dat ze eerst beter wil begrijpen hoe dat moet worden gemaakt. Ondanks deze kanttekening was ze dus flink productief.


Een stuk sneller in elk geval dan ik was met mijn tussendoor-projectje: een remake van mijn hoedje dat ik tussen 2004 en 2011 gedragen heb maar dat vreemd genoeg op een dag verdwenen bleek te zijn.

 In loving memory of my hat

In elk geval, het gemis lag mij zwaar en ook mijn nieuwe trommelvormige hoedje kon het intense verdriet niet volledig wegnemen. Daarbij schijnt de zon me in het gezicht zonder dat handige puntje.  Ontevreden over deze situatie heb ik een nieuwe gemaakt, met een nog puntiger puntje, een ingevoegd amandelvormig topje (de originele was te smal naar mijn zin) en gevoerd met stug grijs linnen, en afgewerkt met fijne blauwe wol. Het resultaat is tamelijk naar mijn tevredenheid. Hij moet nog wat in vorm komen en wat pluis verliezen, maar dan zal ik er ook weer als vanouds van kunnen genieten.

Deze hoedjes werden gedragen door redelijk welgestelde lieden maar komen in wat plattere vorm ook voor bij eenvoudiger volk. Ze zijn met name populair in de periode rond 1340-1350, maar ook in 1380 zijn ze nog in gebruik (zie eerste afbeelding). Qua vorm lijkt de mijne het meest op die van afbeelding 4, de processie van flagellanten (een miniatuur uit een Frans manuscript waarvan verdere details mij onbekend zijn), maar de overige afbeeldingen tonen aan dat dit niet een specifiek aan deze groep gebonden hoofddeksel was. Uiteindelijk staat een weldadiger versierde en hogere versie nog op de verlanglijst. 

 Wat documentatie - Boven: Bartolo di Fredi, Aanbidding der Wijzen, ca 1380
Onder: Lorenzetti, Effecten van het goede bewind, ca 1340, Codex Manesse, f14v: Markgraf Heinrich von Meißen, ca 1340, en een Franse miniatuur met flagellanten, details onbekend.

 Orcagna, Triomf van de dood, 1348

In elk geval, Vera en ik hebben ons goed vermaakt. Het was aardig weer (zonnig en redelijk warm, hoewel het flink waaide), het was rustig maar er kwam toch nog wat publiek, zodat onze aanwezigheid niet volkomen zinloos was, en het was leuk om eens wat oude bekenden onder de Archeotolken te zien.

Op zondag ben ik zelf nog even geweest, vooral voor de modeshow, en heb ik een kopje koffie gedronken met Wouter Nicolai.

Laurens Feijten, 17 juni 2013

Foto's: Vera Bos en Laurens Feijten. Behalve die van mijn oude hoedje, die is in Archeon gemaakt in, like, 2009, maar ik weet niet meer door wie.