Mijn kaproen is gemaakt uit donkergrijze, met lichtgrijs gespikkelde, wol, gerecycleerd uit een oude versleten en door motten aangevreten rock van Bertus. De voering is gemaakt uit vrij grof geweven gebleekt linnen.

De rand van mijn kaproen is afgewerkt met wat wel eens 'lussenvlechten' genoemd wordt. Lussenvlechten is een variatie op vingerweven, die gemaakt wordt met slechts twee lussen. Deze afwerking wordt heel vaak gebruikt om kleine beursjes te decoreren, maar er is ook een Italiaanse fresco uit de 14e (?) eeuw, waarop Maria en Jezus samen een lussenvlecht-boordje aan een kledingstuk aan het naaien zijn. Hier zie je hoe je deze afwerking maakt.

Het lijkt overbodig om te zeggen, maar in de middeleeuwen droeg men ook wel mantels tegen het gure weer buiten. Zo lezen we in de 1361-1362 jaarrekening met betrekking tot de hofhouding van de edelman Jan van Blois dat hij voor broeder Ruerich sinen cappellaen een mantel laat aanschaffen voor twee reizen:

Item den zelven daer hi eenen mantel of hadde op die reyse in Ghelrelant ende ieghens die reyse van Pruyssen 4 ellen bruins lakens, dellen 12 s., facit 48 s.

De laat 14e eeuwse mantel kende meerdere soorten sluiting. Een ervan bestond uit een rij knoopjes. Dit wordt duidelijk uit de volgende miniatuur uit een Bible Historiale van 1372. Hier wordt de sluiting van voren op de borst gedragen.

Een alternatief voor mannen was om de sluiting op de rechterschouder te plaatsen. Dit is te zien op het grafmonument van Johann von Holzhausen (+ 1393) en zijn vrouw Gudela Goltsteyn (+ 1371) in de Dom van Frankfurt am Main. Op deze manier heb ik mijn nieuwe mantel dan ook gedrapeerd terwijl ik vorige dinsdag voor de poort van kasteel Loevestein stond. Zie hieronder de vergelijking tussen de twee:


En nog twee shots waarop de mantel dichtvalt en dichtgehouden wordt:


Ik moet zeggen, het was heerlijk warm!


It seems unnecessary to say but in medieval times people wore mantles to keep out the foul weather when out and about. In the account of 1361-62 concerning the household of the nobleman Jan van Blois there is an entry for the buying of a mantle for Jan's chaplain brother Ruerich for the two journeys / campaigns to Guelders and to Prussia.

Item den zelven daer hi eenen mantel of hadde op die reyse in Ghelrelant ende ieghens die reyse van Pruyssen 4 ellen bruins lakens, dellen 12 s., facit 48 s

The late 14th century mantle had multiple types of fastenings, one of which was a row of buttons. This type is depicted on a miniature from a Bible Historiale from 1372. Here the fastening is worn on the chest.
An alternative for men was to wear the fastening on their right shoulder. This is depicted on the effigy of Johann von Holzhausen (+ 1393) and his wife Gudela Goltsteyn (+ 1371) in the Dom of Frankfurt am Main. When I stood before the gate of castle Loevestein last Tuesday I draped my new mantle in this way. Also you can see how it looks when it is closed hanging down, and while closing it by hand.
I have to say it felt comfortably warm inside!

In het kader van hoofddeksels, ben ik ook maar eens begonnen met een hoedje. Het gewenste resultaat zie je op het bovenste plaatje, de man met het blauwe hoedje. Een dopje, rond, met omgevouwen rand, en een klein flupje bovenop.
De mijne wordt van rood fluweel met een veer aan de voorkant. Onder het wat korte patroon (de rand moet er nog aan, maar ik had geen zin om dat steeds om te spelden). Om te zien hoe het ongeveer staat.

Een aantal jaar geleden had ik al eens een lid van Elvelüüt Hamborch op een evenement rond zien lopen met, ik noem het maar, een 'zakmuts'. Ik ging er vanuit dat dit type muts te laat was voor onze periode van rondom 1370, omdat enerzijds zo'n muts me nog nooit was opgevallen in kunst van onze tijd en anderzijds omdat Elvelüüt net een iets latere periode uitbeeldt, namelijk 1375-1425 (dus gemiddeld ca. 1400 eigenlijk).
Maar een maand of twee geleden ging ik het schepenhuis in Mechelen eens bekijken en daar bevonden zich zogenaamde balkzolen (houtsculpturen aan de balken van het plafond) met weergaves van allerlei figuren, waarvan er twee zo'n type muts op hadden! Dit deel van het schepenhuis, de zaal van de vierschaar, is tussen 1374 en 1385 aan het laat dertiende eeuwse schepenhuis bijgebouwd. Van de balkzolen is zelfs bekend dat ze in 1375-1376 vervaardigd zijn door de Mechelse beeldsnijders Jan van Lokeren en Herman van Blankene.


Ook zie je dit type muts verder naar het zuiden voorkomen zoals op het portaal van de kerk in Thann (Elzas). Dit portaal dateert uit 1360-1400.



Dat er mutsen werden gedragen in de Lage Landen blijkt ook uit de volgende post in de jaarrekening van de hofhouding van Jan van Blois over 1361-1362:

Item ghecoft bi Gheriit den Wilden te Berghen doe die voirscreven feeste dae was minen joncher ende heren Hughe tot twivoudighen mutsen 1 ellen wits laken 29 g. Item coste die selve te walken 1 1/2 gr.

Tweevoudig betekent dat ze gevoerd waren, en zo te zien met dezelfde stof als uit de buitenzijde. Walken betekent vollen, het was dus gevold (vervild) laken.

En dit is het resultaat geworden, gisteren op de DB Algemene Ledenvergadering is er de laatste hand aan gelegd:




A few years ago I had already seen a member of Elvelüüt Hamborch on an event walking around with, what I will call, a 'baghat'. I assumed this type of hat was too late for Deventer Burgerscap's 1370 portrayal as on the one hand I had never noticed such a hat on c. 1370 art before and on the other hand because Elvelüüt portray a slightly later period; 1375-1425 (so c. 1400 on average).
But when I visited the old townhall of Mechelen a few months ago I found some ceiling beams there with sculptures, two of which were wearing such a hat! And this part of the townhall was built inbetween 1374 and 1385. And it is even known that the wooden sculptures were made in 1375-1376 by the Mechelen sculptors Jan van Lokeren en Herman van Blankene. The same type of hat was not just popular over here as you can see it depicted on the portal of the church in Thann (Elsace), which dates to 1360-1400.
The wearing of hats made of cloth in the Low Countries can also be discerned from written sources. In the 1361-62 account of the household of nobleman Jan van Blois an entry was made for the buying of fulled white cloth to make 'twofold hats'. The twofold probably means they were lined with the same cloth as was used for the outside.
So now I made my own baghat. You can see it in the last photo. I finished it yesterday at the DB members meeting.

Mijn laatste projectje: een leren beursje met wollen kwastjes en linnen koordjes gebaseerd op een hele resem van iconografische bronnen (miniaturen, grafmonumenten) en een archeologische vondst uit Londen: een vrije interpretatie.

Hier mijn ranse (in het middelnederlands), of kruseler (in het oud-duits) of frilled veil (in het engels) in actie! Hier gedragen op een typisch Vlaamse wijze: met de brutaal vooruit stekende vlechtjes. Kijk hier voor meer info.

Ten eerste de jaarlijks uit te keren kleding (livrei) aan Jan zijn gevolg. Ze krijgen aan gestreept laken:

-Jan en zijn 12 ridders een Gents groen gestreept laken met zijde gestreept
Per laken 4 lb. 10 s. gr.
- Voor de 22 knapen twee donkergroene Gentse gestreepte lakens
Per laken 47 s. 3 d. gr
- Voor de 19 ambachtslieden twee bruine Dendermondse gestreepte lakens
Per laken 37 s. gr
- Voor de 12 gersoenen anderhalf blauw Dendermonds gestreept laken
Per laken ca. 26 s. gr.
- Voor de knechten een grauw Dendermonds gestreept laken
Per laken 20 s. 8 d. gr

Verder blijkt ook uit deze jaarrekening dat:

Hannekiin den Hazen, die de corweyde paerde verwaerden voor een roc ende caproen 4 ellen striipts krijgt.
Per el 6 s. 8 d.

Janne Bouseret voor een caproen 3 quartier striipts lakens krijgt.
Per el 8 s.

Dircke van der Elborch die mit Dirck Heuken tymmerde tot miins joncheren bevelen voor een rocke ende caproen striipts laken 5 ellen krijgt
Per el 6 s. 8 d.

Dirc Heuken knecht, omdat hi van den rocken van der livereye niet en hadde krijgt 5½ ellen striips ende ghemenghets tot enen rocke ende caproen.
Per el 9 s. 8 d

Uit deze informatie blijkt dat gestreept laken door alle lagen van de samenleving gedragen kon worden. En dat gestreept laken voor zeer verschillende prijzen te koop was. Dit hing zeer waarschijnlijk samen met verschillen in kleur en/of kwaliteit van de lakens. Zo zien we dat Jan en zijn ridders zijde in hun livrei kleding hadden en dat de knechten grauwe stof kregen voor die kleding. Maar beide waren gestreept.

Historia Troiana, 1395-1400, Wenen, Österreichische Nationalbibliothek, cod. 2915 ; fol. 2r (van http://www.imareal.oeaw.ac.at/realonline)

De vrouw met de vleugels stelt Venus voor, de andere twee vrouwen zijn koninginnen.



Muurschildering, 1380-1400, Zuid-Tirol (van http://www.imareal.oeaw.ac.at/realonline)



Johann im Dorf, 1350-1400, Zuid-Tirol (van http://www.imareal.oeaw.ac.at/realonline)